SARAÇHANE BÜLBÜLLERİ, SARAY DALKAVUKLARI
Mitolojide Sirenler vardır.
Sesleri güzeldir.
Öylesine güzeldir ki denizciler o sesi duyduklarında rotalarını unutur.
Kayalıklara doğru sürüklendiklerini fark etmezler.
Çünkü Sirenlerin marifeti doğruyu söylemek değildir.
İnsana duymak istediğini söylemektir.
Bugün siyasetin de Sirenleri var.
Artık kayalıkların üzerinde oturmuyorlar.
Televizyon stüdyolarında oturuyorlar.
Gazete köşelerinde yazıyorlar.
YouTube kanallarında konuşuyorlar.
Sosyal medyada hüküm dağıtıyorlar.
Kimileri yıllarca Saray’ın türküsünü söyledi.
Kimileri bugün Saraçhane’nin bülbülü oldu.
Adresler değişti.
İsimler değişti.
Efendiler değişti.
Ama meslek değişmedi:
Gücün hoşuna gidecek şeyleri söylemek.
⸻
Yıllarca Saray çevresindeki gazetecilere kızdık.
“Neden soru sormuyorsunuz?” dedik.
“Neden iktidarı denetlemiyorsunuz?”
“Neden gazetecilik yerine propaganda yapıyorsunuz?”
Haklıydık.
Ama galiba çok önemli bir şeyi gözden kaçırdık:
Dalkavukluğun ideolojisi olmaz.
Dalkavukluk bir karakter meselesidir.
Saray’a yapılınca utanç olan şey, Saraçhane’ye yapılınca gazetecilik olmaz.
Erdoğan’a yapılınca “yandaşlık” dediğiniz şeyi İmamoğlu’na yapınca “demokrasi mücadelesi” diye pazarlayamazsınız.
Çünkü dalkavukluğu ahlaksız yapan, kimin önünde eğildiğiniz değil, eğiliyor olmanızdır.
⸻
Mitolojide bir de Echo vardır.
Kendi sesi yoktur.
Başkalarının söylediklerinin son kelimelerini tekrar eder.
Bugünün siyasal medyasına bakınca insan ister istemez Echo’yu hatırlıyor.
Bir siyasetçi konuşuyor.
Koro başlıyor:
“Haklı.”
“Tarihi konuşma.”
“Müthiş hamle.”
“Liderlik dersi.”
Sonra başka biri hedef gösteriliyor.
Bu kez aynı koro başka makamdan söylüyor:
“Artık gitmeli.”
“Partiye zarar veriyor.”
“Geçmişin adamı.”
“Değişimin önünde engel.”
Yetmiyor.
Bir süre sonra eleştiri bitiyor, itibar suikastı başlıyor.
İddialar gerçekmiş gibi anlatılıyor.
Kanaatler delil yerine konuluyor.
Siyasi yorum, iddianameye dönüşüyor.
Peki gazetecilik nerede?
Soru nerede?
Şüphe nerede?
Mesafe nerede?
Hepsinin yerini siyasal amigoluk alıyor.
⸻
Kemal Kılıçdaroğlu’nu eleştirebilirsiniz.
Hem de çok sert eleştirebilirsiniz.
Seçim yenilgilerini sorgularsınız.
Adaylık kararını sorgularsınız.
Altılı Masa’yı sorgularsınız.
Parti yönetimini sorgularsınız.
Yanlışlarını önüne koyarsınız.
Bunların tamamı siyasetin ve gazeteciliğin konusudur.
Ama eleştiri başka şeydir.
Linç başka.
Bir insanın siyasi kararlarını tartışmak başka şeydir.
Onu sistematik biçimde itibarsızlaştırmaya çalışmak başka.
Çünkü gazetecinin görevi siyasetçiyi sevdirmek olmadığı gibi, başka bir siyasetçiden nefret ettirmek de değildir.
Gazeteci savcı değildir.
Yargıç değildir.
Cellat hiç değildir.
Parti sözcüsü ise hiç olmamalıdır.
⸻
Bugün rahatsız edici olan tam da budur.
Bazıları Özgür Özel’i eleştirmeyi neredeyse İmamoğlu’na ihanet sayıyor.
Bazıları İmamoğlu’na yöneltilen her soruyu iktidara hizmet olarak görüyor.
Bazıları Kılıçdaroğlu’na yönelik her saldırıyı “değişimin gereği” diye alkışlıyor.
Böylece tuhaf bir denklem kuruluyor:
İmamoğlu’nu destekliyorsan demokratsın.
Özel’i alkışlıyorsan değişimcisin.
Kılıçdaroğlu’nu savunuyorsan gericisin.
Soru soruyorsan şüphelisin.
İtiraz ediyorsan karşı taraftasın.
İşte tam burada gazetecilik ölür.
Çünkü gazeteciliğin başladığı yer taraftarlığın bittiği yerdir.
⸻
Ama mesele aslında İmamoğlu değil.
Özel değil.
Kılıçdaroğlu da değil.
Mesele çok daha derinde.
Türkiye’nin yalnızca iktidar değil, iktidar dalkavuğu üretme kapasitesi.
Biz yıllarca Saray’ın dalkavuklarını konuştuk.
Ama dalkavukluğu yalnızca Saray’a özgü sandığımız için yanıldık.
Meğer mesele bina değilmiş.
Mesele zihniyetmiş.
Saray gider…
Saraçhane gelir.
Saraçhane gider…
Başka bir meydan gelir.
Padişah gider…
“Başkan” gelir.
Ama iktidarın çevresinde uçmaya alışmış kuşlar yeni ağacı herkesten önce bulur.
Çünkü bazı kuşların pusulası kuzeyi göstermez.
Gücü gösterir.
⸻
Ve daha tehlikeli bir tür vardır:
Henüz kurulmamış sarayın dalkavukları.
İktidar daha değişmemiştir.
Ama onlar geleceğin iktidarını koklamıştır.
Kim yükseliyor?
Kim cumhurbaşkanı olabilir?
Kim belediyelerin gücünü kontrol ediyor?
Kim yarın kapıları açabilir?
Kim yarının iktidarını kurabilir?
Hesap yapılır.
Rüzgâr ölçülür.
Ve bülbül yeni dala konar.
İşte Türkiye’de dalkavukluğun en gelişmiş biçimi budur:
Muhtemel iktidara peşin sadakat.
Henüz koltuk yoktur…
Ama methiye hazırdır.
Henüz saray yoktur…
Ama dalkavuk sıraya girmiştir.
⸻
Mitolojide Sirenlerden kurtulmanın bir yolu vardı.
Odysseus adamlarının kulaklarını balmumuyla kapattırdı.
Kendisini de geminin direğine bağlattı.
Çünkü biliyordu:
İnsanı felakete götüren yalnızca düşmanının yalanı değildir.
En tehlikeli yalan, duymaktan hoşlandığın yalandır.
Siyasette de böyledir.
Bir lidere sürekli ne kadar büyük olduğunu söylerseniz…
Bir süre sonra kendisi de buna inanır.
Gazeteciler soru sormayı bırakır.
Aydınlar itiraz etmeyi bırakır.
Partililer eleştirmeyi bırakır.
Danışmanlar gerçeği söylemeyi bırakır.
Sonra liderin çevresinde devasa bir yankı odası oluşur.
Ve herkes aynı cümleyi tekrar eder:
“Başkan haklı.”
İşte otoriterlik her zaman copla başlamaz.
Bazen önce alkışla başlar.
⸻
Bu nedenle Saray’ın dalkavuklarına kızarken Saraçhane’nin bülbüllerini alkışlamak zorunda değilim.
Çünkü benim meselem hangi pencerenin önünde öttükleri değil.
Neden öttükleri.
Gazeteciysen soracaksın.
Aydınsan itiraz edeceksin.
Yorumcuysan mesafeni koruyacaksın.
Bugün Erdoğan’a soracaksın.
Yarın İmamoğlu’na.
Öbür gün Özel’e.
Gerekirse Kılıçdaroğlu’na.
Ve en önemlisi:
Kendi mahallendekine soracaksın.
Çünkü cesaret karşı mahalleye bağırmak değildir.
Cesaret, kendi mahallen alkışlarken “Bir dakika!” diyebilmektir.
⸻
Ama bir siyasetçinin yanında yer kapabilmek için başka bir siyasetçiyi linç ediyorsanız…
Bir liderin gözüne girebilmek için gerçeğin yalnızca işinize gelen yarısını anlatıyorsanız…
Dün iktidar medyasında gördüğünüz yöntemleri bugün kendi mahallenizde uyguluyorsanız…
Ve bütün bunları “bağımsız gazetecilik” ambalajına sarıyorsanız…
Kusura bakmayın.
Siz düzeni değiştirmiyorsunuz.
Yalnızca sarayın kiracısını değiştirmek istiyorsunuz.
⸻
Çünkü demokrasi, kendi dalkavuğunu seçme özgürlüğü değildir.
Özgür basın, kendi mahallenizin propagandasını yapma imtiyazı değildir.
Değişim de eski putları devirip yenilerini dikmek değildir.
Asıl değişim…
Tahtı boş bırakabilmektir.
⸻
Tarih bize bunu defalarca öğretti:
Her sarayın dalkavuğu vardır.
Bazıları padişahın eteğini öper.
Bazıları “demokrasi” nutku atar.
Bazıları televizyonlarda bağımsız gazetecilik pozu verir.
Bazıları sosyal medyada aydın rolüne soyunur.
Ama turnusol kâğıdı basittir:
Güçlü olana soru sorabiliyor musun?
Kendi mahalleni eleştirebiliyor musun?
Alkışladığın lidere gerektiğinde “Hayır” diyebiliyor musun?
Kalabalık taş atarken:
“Durun, bunun kanıtı ne?”
diye sorabiliyor musun?
Soramıyorsan…
Siren ol.
Echo ol.
Bülbül ol.
Adına gazeteci de.
Aydın da.
Kanaat önderi de.
Sonuç değişmez.
Çünkü mesele hangi kafeste olduğun değildir.
Mesele kafese neden girdiğindir.
Dün Saray’ın kapısında ötenler vardı.
Bugün Saraçhane’nin penceresinde ötenler var.
Yarın başka bir kapının önünde ötecekler.
Çünkü bazı insanların sadakati fikre değildir.
İlkeye değildir.
Gerçeğe hiç değildir.
Onların sadakati, açılacağını düşündükleri kapıyadır.
Ve o kapının üzerinde ister “Saray” yazsın…
İster “Saraçhane”…
Tarih onların adını aynı yere yazar:
Gücün karşısında eğilenler.
Çünkü sonunda…
Sarayın dalkavuğu ile Saraçhane’nin bülbülü aynı kafestedir.
Yalnızca tünekleri farklıdır.
Hakan URUN
