CHP KİMİN PARTİSİ?
CHP’de kongre süreci başladı.
İstanbul’da mahkeme kaynaklı geçici yönetim dönemi sona erdi. Şimdi yeniden kongreler, delegeler, adaylar ve parti yönetiminin geleceği konuşuluyor.
Fakat bütün bu tartışmaların altında çok daha büyük bir soru var:
CHP kimin partisi?
Genel başkanın mı?
Milletvekillerinin mi?
Belediye başkanlarının mı?
Delegelerin mi?
Parti bürokrasisinin mi?
Yoksa üyelerinin mi?
Bence CHP’nin önündeki gerçek kongre tartışması tam olarak budur.
KİŞİLERİ DEĞİŞTİRMEK YETMİYOR
Türkiye’de siyaset uzun zamandır kişiler üzerinden konuşuluyor.
Kim genel başkan olacak?
Kim cumhurbaşkanı adayı olacak?
Kim belediye başkanı olacak?
Kim kimin ekibinde?
Kim kiminle hareket ediyor?
Bu sorular siyasetin önüne geçtiğinde parti giderek bir fikir örgütü olmaktan çıkıp kariyer organizasyonuna dönüşür.
Oysa CHP’nin esas tartışması isimler değil, sistem olmalıdır.
Çünkü genel başkanı değiştirip delege düzenini değiştirmiyorsanız…
Belediye başkanını değiştirip aday belirleme anlayışını değiştirmiyorsanız…
İl başkanını değiştirip örgüt kültürünü değiştirmiyorsanız…
Değişen siyaset değildir; yalnızca koltuğa oturan kişidir.
ÜYE NEREDE?
CHP’nin yüz binlerce üyesi var.
Ama asıl soru sayı değil.
Bu insanların ne kadar yetkisi var?
Üye kongrede hatırlanıyor.
Seçimde sandık görevlisi gerektiğinde hatırlanıyor.
Miting meydanı doldurulacağında hatırlanıyor.
Broşür dağıtılacağında hatırlanıyor.
Peki aday belirlenirken?
Politika oluşturulurken?
Partinin ekonomik programı yazılırken?
Türkiye’nin geleceğine ilişkin temel kararlar alınırken?
İşte sosyal demokrat bir partinin gerçek demokrasi sınavı burada başlar.
Üyeye yalnız görev verip yetki vermiyorsanız onun adı katılım değildir.
Mobilizasyondur.
Üye partinin iş gücü değildir.
Üye partinin sahibidir.
BELEDİYE BAŞKANLARININ PARTİSİ Mİ?
Bir başka mesele daha var.
CHP yerel seçimlerde güçlendikçe belediyelerin örgüt üzerindeki ağırlığı da tartışılmak zorunda.
Çünkü belediye büyük bir güçtür.
Bütçesi vardır.
Kadrosu vardır.
İstihdam imkânı vardır.
Toplumla doğrudan ilişkisi vardır.
Bu gücün parti içi siyaseti belirlemeye başlaması ise başka bir meseledir.
Eğer ilçe başkanının kim olacağını belediye başkanı belirliyorsa…
Delegeler belediye eksenli saflaşıyorsa…
Örgütün geleceği belediyenin siyasi ihtiyaçlarına göre şekilleniyorsa…
orada çok temel bir soru ortaya çıkar:
Belediye mi partinin organıdır, parti mi belediyenin?
Sosyal demokrat bir partide seçilmiş belediye başkanı elbette değerlidir.
Ama örgütün üzerinde değildir.
Milletvekili de değildir.
Genel başkan da değildir.
Çünkü parti kişilerden büyüktür.
DELEGE KİMİN VEKİLİ?
Kongre dönemlerinde herkes delege hesabı yapıyor.
Şu ilçede kaç delege?
Bu ekip kaç kişi çıkaracak?
Kim kimi destekleyecek?
Peki delege aslında kimi temsil ediyor?
Üyeyi mi?
Bir belediye başkanını mı?
Bir milletvekilini mi?
Bir hizbi mi?
Delege sistemi üyenin iradesini yukarıya taşıması gereken mekanizmayken, yukarıdaki güç odaklarının iradesini aşağıya taşıyan mekanizmaya dönüşüyorsa demokrasi tersine dönmüş demektir.
O zaman üye seçmiyor.
Üyeye seçtiriliyor.
İşte CHP’nin kongrelerde asıl tartışması gereken mesele budur.
CHP’NİN İHTİYACI YENİ BİR KURTARICI DEĞİL
CHP tarihi boyunca güçlü genel başkanlar gördü.
Bundan sonra da görecektir.
Ama bir sosyal demokrat partinin geleceği tek bir kişinin siyasi yeteneğine bırakılamaz.
Çünkü kurumsallaşmış demokrasi, iyi lider geldiğinde iyi yönetilen sistem değildir.
Kötü lider geldiğinde bile demokratik kalabilen sistemdir.
Bu nedenle CHP’nin ihtiyacı yeni bir kurtarıcı aramak değildir.
Kurtarıcıya ihtiyaç bırakmayacak bir parti düzeni kurmaktır.
Güçlü üye.
Güçlü örgüt.
Gerçek önseçim.
Şeffaf aday belirleme.
Eleştiri ve özeleştiri.
Liyakat.
Fikirlerin özgürce yarışması.
Ve sosyal demokrasinin yalnız programda değil, parti içi yaşamda uygulanması.
Çünkü topluma demokrasi vaat eden bir parti, önce kendi içinde demokrasiyi göstermek zorundadır.
ASIL DEĞİŞİM BURADA BAŞLAR
CHP yönetimi yeni kongre sürecini “örgüt reformu” hedefiyle başlattığını söylüyor.
O halde ölçü çok basit olmalı:
Kongrelerden sonra üyenin yetkisi artacak mı?
Örgüt belediyeler karşısında bağımsızlaşacak mı?
Delege gerçekten üyeyi temsil edecek mi?
Adayları üyeler belirleyebilecek mi?
Farklı düşünenler tasfiye edilmeden aynı parti içinde yaşayabilecek mi?
Bunlar değişmiyorsa kimin genel başkan olduğunun önemi giderek azalır.
Çünkü kişiler değişir.
İsimler değişir.
Ekipler değişir.
İttifaklar değişir.
Ama sistem aynı kalırsa birkaç yıl sonra yine aynı tartışmaları yaparız.
CHP’nin bugün önündeki fırsat, bir kişiyi başka bir kişiyle değiştirmek değildir.
Partinin sahibini yeniden belirlemektir.
Ve bunun cevabı ne genel merkezdir ne belediye başkanlarıdır ne milletvekilleridir ne de delegelerdir.
Cevap çok daha basit:
Üye.
Çünkü CHP gerçekten halkın partisi olmak istiyorsa önce kendi üyesinin partisi olmak zorundadır.
Ve belki yaklaşan kongrelerin önündeki en büyük soru da budur:
CHP yeni bir lider mi seçecek, yoksa yeni bir parti düzeni mi kuracak?
Hakan URUN
21 Eylül 2026
