SAYIN CUMHURBAŞKANIMIZA ÇAĞRI…
Sayın Cumhurbaşkanım, Mehmet Şimşek’e gösterdiğiniz sabrın yarısını bana gösterin; ekonomiyi düzleyip enflasyonu bitireyim!
Şimşek çakan ülke: TÜRKİYE!
Ekonomi altüst…
Para eriyor, vatandaşın cebindeki para eriyor; daha da önemlisi piyasada harcanabilir para kalmıyor.
Dolara baskı kurarak, bazı ekonomik göstergeleri makyajlayarak tabloyu olduğundan farklı göstermeye çalışmakla bu iş çözülmez.
Geçin bunları!
Sahaya inin Sayın Cumhurbaşkanım…
Pazarları gezin.
Markete girin.
Emeklinin, işçinin, memurun cebine bakın.
Bugün tedavüldeki en büyük banknot 200 TL.
Ama o 200 liranın karnı doyurmaya yetmediği bir Türkiye var!
Kimse açlıktan ölmüyor diye bu tabloyu normalleştiremeyiz. İnsan mecbur olduğu için satın alıyor.
Ama bu kadar da insafsızlık olmaz Sayın Bakan!
Vatandaşın cebinde harcayacak para kalmadığında ekonominin düzeldiğini sanıyorsanız yanılıyorsunuz.
Çünkü ekonomi yalnızca fiyatlardan ve döviz kurundan ibaret değildir.
Ekonomi aynı zamanda dolaşımdır.
Vatandaş harcamıyorsa esnaf satamaz.
Esnaf satamıyorsa üretici sipariş alamaz.
Üretici sipariş alamıyorsa üretim düşer.
Üretim düşerse istihdam zarar görür.
Ve sonunda ekonomi daha da küçülür.
Müteahhide, büyük sermayeye ve iş dünyasına aktarılan kaynakların önemli bir bölümü doğrudan tüketime dönmeyebilir.
Ama işçiye, memura ve emekliye verilen para aynı gün piyasaya girer.
Çünkü onların parası beklemez.
Kiraya gider.
Markete gider.
Pazara gider.
Faturaya gider.
Kasaba gider.
Yani ekonomiye geri döner.
Basit bir örnekle anlatalım.
EKMEK NEDEN UCUZ?
Klasik cevap:
“Ülkede buğday bol, Türkiye tarım ülkesi; üretim fazla olduğu için ekmek ucuz.”
Eksik cevap!
Bir malın fiyatını yalnızca arz belirlemez.
Talep de belirler.
Ekmek çok tüketiliyorsa üretim ve satış hacmi yüksek olur; üretici, fırıncı ve dağıtıcı büyük bir piyasa oluşturur.
Ama tüketim ciddi biçimde düşerse, maliyetler aynı kalırken üretim ve satış dengesi de değişir.
PEKİ ET NEDEN PAHALI?
Klasik cevap:
“Hayvancılıkla uğraşan az, hayvan sayısı yetersiz; o yüzden et pahalı.”
Bu da tek başına yeterli cevap değil.
Hayvancının maliyeti yüksekse…
Yem pahalıysa…
Girdi maliyetleri artmışsa…
Vatandaşın alım gücü düşmüşse…
Et tüketimi azalıyorsa…
Bütün bunlar et piyasasının dengesini bozar.
Hatta hayvan yetiştiricisi elindeki hayvanı hemen satmak yerine bekletmeyi tercih edebilir.
Çünkü 100 hayvanı olan bir yetiştirici, Kurban Bayramı'nda 10 hayvan satarak ciddi gelir elde edebiliyorsa, kalan hayvanlarını neden düşük fiyata satsın?
Sorun yalnızca hayvan sayısı değildir.
Sorun, vatandaşın eti satın alabilecek alım gücünün de kalmamış olmasıdır.
Vatandaş et alamıyorsa talep düşer.
Talep düşüyorsa üretici de sürdürülebilir bir piyasa oluşturamaz.
Sonra dönüp:
“Et neden pahalı?”
diye sorarız.
Sayın Bakan,
vatandaşın sofrasından eti çekerseniz, yalnızca sofrayı değil, piyasadaki talebi de küçültürsünüz.
ÇÖZÜM BENCE BELLİ!
Devletin görevi vatandaşa yalnızca “enflasyon düştü” demek değildir.
Vatandaşın bunu sofrasında hissetmesini sağlamaktır.
Her yetişkin vatandaşın ayda en az iki kilogram eti ulaşılabilir fiyatla tüketebilmesini sağlayacak bir sistem kurulabilir.
Nasıl mı?
İşte bunun da çözümü bende Sayın Cumhurbaşkanım.
Bana Mehmet Şimşek’e gösterdiğiniz sabrın yarısını gösterin;
ekonominin sahadaki gerçeklerini birlikte konuşalım.
Rakamları değil, vatandaşın sofrasını merkeze alalım.
Çünkü ekonomi sadece tablolarla değil;
çarşıyla, pazarla, mutfakla ve vatandaşın cebindeki parayla ölçülür.
Arz ederim.
Numan CENGİZ
Araştırmacı İlahiyatçı Yazar
