İZVERİ

Köşe yazısı

9. CUMHURBAŞKANI SÜLEYMAN DEMİREL’İN ÖZGÜRLÜK SÖZLERİ BUGÜN YANKILANIYOR!

Bir ülkenin demokrasisi, yalnızca seçim sandıklarıyla değil, insanların ne kadar özgür konuşabildiğiyle ölçülür.

Yayınlandı: 20 Kasım 2026 08:33

Güncellendi: 20 Kasım 2026 20:52

Paylaş

9. CUMHURBAŞKANI SÜLEYMAN DEMİREL’İN ÖZGÜRLÜK SÖZLERİ BUGÜN YANKILANIYOR!

DEMOKRASİ, BASIN VE DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜ ÜZERİNE YILLAR ÖNCESİNDEN BUGÜNE UZANAN MESAJLAR…

Bir ülkenin demokrasisi, yalnızca seçim sandıklarıyla değil, insanların ne kadar özgür konuşabildiğiyle ölçülür. 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in yıllar önce yaptığı açıklamalar, bugün hâlâ üzerinde düşünülmesi gereken önemli mesajlar taşıyor.Türkiye’nin siyasi tarihinde iz bırakan isimlerden biri olan 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, yalnızca başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı dönemleriyle değil, demokrasi, özgürlük, hukuk ve basın üzerine yaptığı açıklamalarla da hatırlanıyor. Demirel’in yıllar önce söylediği bazı sözleri bugün yeniden okumakta fayda var. Çünkü aradan yıllar geçmesine rağmen Türkiye’nin gündeminden düşmeyen konuların başında hâlâ demokrasi, düşünce özgürlüğü ve basının bağımsızlığı geliyor. Demirel, 4 Ocak 1987 tarihinde Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan söyleşisinde nasıl bir Türkiye istediğini anlatırken oldukça açık konuşuyordu:

“Ben hür ve demokrat bir Türkiye istiyorum.”

Ardından bu isteğinin temelini şöyle açıklıyordu:

“Hür olacak, adalet olacak, eşitlik olacak ve ülkeyi idare edenler bu yetkiyi milletin hür iradesinden alacaklar. Yani üstün irade millet iradesi olacak.”

İşte demokrasi dediğimiz kavramın özü tam da burada yatıyor. Milletin iradesi yalnızca seçim günü hatırlanacak bir kavram değildir. Seçimden sonra da vatandaşın söz hakkı, eleştiri hakkı ve denetleme hakkı devam etmelidir. Çünkü demokrasi, sadece yönetmek değil, yönetilenlerin sesini de duyabilmektir.

DEMİREL’İN BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ ÜZERİNE TARİHE GEÇEN SÖZLERİ;

8 Aralık 1996…

Türkiye Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti yöneticilerini Çankaya Köşkü’nde kabul ediyor. Bu buluşmada basın özgürlüğü konusunda söylediği sözler bugün de dikkat çekici:

“Basın özgürlüğü olmayan bir yerde demokrasinin işlemesi mümkün değildir. O rejimin adı demokrasi olmaz.”

Bir Cumhurbaşkanının gazetecilere verdiği bu mesaj, basının demokratik sistemdeki yerini açıkça ortaya koyuyordu. Demirel aynı konuşmada gazetecilere, “Siz halkın emrinde ve hizmetindesiniz. Siz demokrasinin çalışanları, işçilerisiniz” diyordu.

Peki, gazeteciliğin özü bundan farklı mı? Gazeteci soru soracak, araştıracak, sorgulayacak ve kamuoyunu bilgilendirecek. İktidarın hoşuna gitmeyen soruları sormak da gazeteciliğin bir parçasıdır. Muhalefetin yanlışlarını eleştirmek de öyle… Basının görevi bir siyasi anlayışın sözcülüğünü yapmak değil, halkın haber alma hakkına hizmet etmektir. Çünkü özgür basın yalnızca gazetecilerin değil, bütün toplumun güvencesidir.

2007’DE DE AYNI MESAJI VERDİ: DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜ AÇIK TOPLUMUN TEMELİDİR.

  1. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, 14 Mayıs 2007 tarihinde Uluslararası Basın Enstitüsü’nün 56. Genel Kurulu’nun açılışında yaptığı konuşmada da düşünce ve ifade özgürlüğüne dikkat çekti.

Demirel, düşünce ve ifade özgürlüğünün gerçek açık toplumun ve sivil toplumun temel direği olduğunu, basın özgürlüğünün ise bunun vazgeçilmez aracı olduğunu vurguladı. Aynı konuşmada basının tarafsızlığına, muhalefetin görüşlerinin çarpıtılmadan aktarılmasına ve eleştirinin özgür ama adil yapılmasına da dikkat çekti. Bu mesajın üzerinde özellikle durmak gerekiyor. Çünkü özgürlük, yalnızca bizim gibi düşünen insanların konuşabilmesi değildir. Farklı düşünenlerin, eleştirenlerin, itiraz edenlerin ve sorgulayanların da aynı hakka sahip olmasıdır. Bir insanın düşüncesini beğenmeyebilirsiniz. Bir gazetecinin haberine katılmayabilirsiniz. Bir siyasetçinin açıklamasını yanlış bulabilirsiniz. Ama bunların hiçbiri düşünce ve ifade özgürlüğünü ortadan kaldırmanın gerekçesi olamaz.

ÖZGÜRLÜK SADECE İKTİDARDAYKEN SAVUNULMAZ;

Demirel’in siyasi yaşamı da tarihsel değerlendirmeye ve eleştiriye açıktır. Onun iktidar dönemlerinde yaşanan gelişmeleri, siyasi kararlarını ve demokratik uygulamalarını da aynı özgürlük ölçüsüyle değerlendirmek gerekir. Hiçbir siyasetçi eleştirinin üzerinde değildir. Ancak bir siyasetçinin geçmişte dile getirdiği demokratik ilkeler, bugün bütün siyasi aktörler için tartışılması gereken ortak bir ölçü olabilir. Özgürlük, iktidardayken başka, muhalefetteyken başka savunulacak bir kavram değildir. İnsan hakları, basın özgürlüğü ve hukuk devleti ilkeleri kişilere, partilere ve dönemlere göre değişmemelidir. Bugün iktidarda olanlar da yarın muhalefette olabilir. Bugün eleştirilenler yarın ülkeyi yönetebilir. Demokrasi tam da bu nedenle herkesin hakkını korumak zorundadır.

BİR ÜLKENİN GÜCÜ, ELEŞTİRİYE GÖSTEREBİLDİĞİ TAHAMMÜLLE ÖLÇÜLÜR;

Yollar, köprüler, fabrikalar, hastaneler ve ekonomik yatırımlar elbette önemlidir. Ancak bir ülkenin gelişmişliğini yalnızca betonla, binalarla ve rakamlarla ölçmek mümkün değildir. Asıl önemli olan, o ülkede yaşayan insanların kendilerini ne kadar özgür ifade edebildiğidir.

Gazeteci rahatça soru sorabiliyor mu?

Vatandaş düşüncesini korkmadan açıklayabiliyor mu?

Farklı görüşler hukuk çerçevesinde kendilerine yer bulabiliyor mu?

Eleştiri, demokratik hayatın doğal bir parçası olarak kabul ediliyor mu?

Bu soruların cevapları, bir ülkenin demokrasi anlayışını anlamak açısından büyük önem taşıyor. Demirel’in yıllar önce yaptığı açıklamaları bugün yeniden hatırlamak, geçmişe dönük bir nostalji değildir. Bu sözler, demokrasi ve özgürlükler konusunda toplumun önüne yeniden konulması gereken bir tartışmadır.

SON SÖZ: DEMOKRASİ, HERKESİN KONUŞABİLDİĞİ TÜRKİYE’DİR…

  1. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel artık aramızda değil.

Ancak onun demokrasi, basın özgürlüğü ve düşünce özgürlüğü üzerine söylediği sözler, Türkiye’nin yakın siyasi tarihinin önemli kayıtları arasında duruyor. Bugün yapılması gereken, geçmişte söylenen sözleri yalnızca alkışlamak değil, o sözlerin gereğini herkes için savunabilmektir. İktidarın, muhalefetin, gazetecinin ve vatandaşın ortak ihtiyacı; hukukun üstün olduğu, düşüncenin suç sayılmadığı, basının özgürce görev yapabildiği bir demokratik düzendir.

Çünkü özgürlük bir siyasi partinin değil, bütün milletin hakkıdır. Ve yazımızı 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in 8 Aralık 1996’da söylediği o tarihi cümleyi yeniden hatırlatarak bitirelim:

“Basın özgürlüğü olmayan bir yerde demokrasinin işlemesi mümkün değildir. O rejimin adı demokrasi olmaz.”

Aradan yıllar geçti. Ama demokrasi için sorulması gereken soru hâlâ aynı:

Türkiye’de herkes düşüncesini özgürce söyleyebiliyor mu?

Bu sorunun cevabını vermek, yalnızca siyasilerin değil, hepimizin sorumluluğudur.

Yorumunuzu Yazın

Yorumlar(0)

Henüz yorum yok.

Yorumlar kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan İZVERİ sorumlu değildir. Hukuka aykırı, nefret içeren veya hakaret barındıran yorumlar kaldırılabilir.

4 dk