BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ, HUKUKTAN MUAFİYET DEĞİLDİR
Türkiye, Halk TV hakkında gündeme gelen adli soruşturma ve kayyum tartışmaları üzerinden bir kez
daha basın özgürlüğünü, gazetecilik etiğini ve hukukun üstünlüğünü tartışıyor.
Bir kesim, yaşananları basın özgürlüğüne ve toplumun haber alma hakkına müdahale olarak
değerlendirirken; diğer kesim, basın özgürlüğünün hukuka aykırı faaliyetlere ve kişisel çıkar ilişkilerine gerekçe oluşturamayacağını savunuyor.
Oysa meseleye yalnızca bu iki farklı bakış açısından yaklaşmak yerine, konuyu temel hukuk ilkeleri çerçevesinde değerlendirmek daha doğru olacaktır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 28. maddesi, basının hür olduğunu ve sansür edilemeyeceğini; 26. maddesi ise düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğünü güvence altına alır. Ancak bu anayasal güvenceler, gazetecilere veya medya kuruluşlarına hukuktan muafiyet sağlamaz.
Bir gazeteci veya medya yöneticisinin rüşvet, ihaleye fesat karıştırma, şantaj, tehdit ya da haksız
menfaat temini gibi suçları işlemiş olması hâlinde, mesleki kimliği hukuki sorumluluğunu ortadan
kaldırmaz.
Bununla birlikte,suç isnadı ile suçun hukuken ispatlanması birbirinden farklıdır.
Bir kişi hakkında soruşturma başlatılması, gözaltına alınması veya tutuklanması, onun suçlu olduğu anlamına gelmez.
Masumiyet karinesi herkes için geçerlidir.
Diğer taraftan, bir medya kuruluşunun belirli bir siyasi veya düşünsel çizgiye sahip olması, farklı
görüşleri savunması ya da eleştirel yayınlar yapması tek başına hukuka aykırılık oluşturmaz.
Demokratik toplumlarda basın özgürlüğü, farklı düşüncelerin ifade edilebilmesini de güvence altına
alır.
Ancak taraflı olmak başka, gerçekleri çarpıtmak başka; eleştirmek başka, hakaret etmek başka;
kamu yararına habercilik yapmak başka, yayın gücünü kişisel çıkarlar için kullanmak başkadır.
Gazetecilik, kamuoyunu doğru bilgilendirme sorumluluğunu taşır. Haberlerin doğruluğunu araştırmak,
iddiaları somut verilere dayandırmak, kişilik haklarına ve meslek etiğine saygı göstermek bu sorumluluğun temel gerekleridir.
Gazetecilik mesleğinin sağladığı imkânlar, kamuoyu üzerindeki etkisi ve bilgiye erişim olanakları,
kişisel menfaat temin etmek veya hukuka aykırı faaliyetlerde bulunmak amacıyla kullanılamaz. Basın
özgürlüğü; rüşvet, ihaleye fesat karıştırma veya benzeri suçlar için bir koruma kalkanı olarak
görülemez.
Bu yönde somut bilgi, belge ve delillere dayanan iddialar varsa, bunların hukukun öngördüğü usuller çerçevesinde, masumiyet karinesi gözetilerek soruşturulması gerekir.
Bu nedenle basın mensupları veya medya kuruluşları hakkındaki suç iddiaları, siyasi tartışmalardan
bağımsız biçimde, somut deliller ve hukuk kuralları çerçevesinde araştırılmalıdır.
Aynı şekilde,
yürütülen soruşturmalarda alınan tedbirlerin hukuki dayanağı, gerekliliği ve ölçülülüğü de gözetilmelidir.
Hukuk, ne siyasi sempatiye ne de siyasi antipatiye göre işlemelidir.
Hukuk devletinin temel ölçütü, aynı ilke ve kuralların herkese eşit uygulanmasıdır.
Suç iddialarını peşinen reddetmek de yargılama tamamlanmadan kişileri suçlu ilan etmek de bu anlayışla bağdaşmaz.
Basın özgürlüğünü savunmak, gazetecilerin veya medya sahiplerinin her davranışını savunmak
anlamına gelmediği gibi, hukuki soruşturmaların varlığı da basın özgürlüğünün göz ardı edilmesini
haklı kılmaz.
Basın özgürlüğü, suç işleme özgürlüğü değildir. Ancak suç soruşturması yürütme yetkisi de basını susturma yetkisi değildir.
Bu iki ilkeyi birlikte gözetmek, hem hukuk devletinin hem de demokratik toplum düzeninin gereğidir.
Sonuç olarak ihtiyacımız olan; siyasi yaklaşımların değil hukukun, peşin hükümlerin değil delillerin, sloganların değil aklın, vicdanın ve adaletin belirleyici olduğu bir değerlendirme anlayışıdır.
