İZVERİ

Köşe yazısı

ÇOCUKLARIN ÇOCUKLUĞUNU KİM ÇALDI?

20 yılda en az 997 çocuk çalışırken hayatını kaybetti!

Yayınlandı: 20 Kasım 2026 15:13

Güncellendi: 20 Kasım 2026 20:46

Paylaş

ÇOCUKLARIN ÇOCUKLUĞUNU KİM ÇALDI?

20 yılda en az 997 çocuk çalışırken hayatını kaybetti! Bir ülkede çocuklar çalışırken yetişkinler susuyorsa orada yalnızca yoksulluk değil, ağır bir toplumsal ve vicdani çöküş vardır!

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü…

Bugün yine çocuklardan söz edeceğiz. Onların masumiyetinden, hayallerinden, eğitim haklarından, korunma ve yaşama haklarından bahsedeceğiz. Güzel cümleler kuracak, duyarlı mesajlar yayımlayacak, çocukların geleceğimiz olduğunu söyleyeceğiz.

Peki sonra?

Ertesi sabah kaç çocuk yine okul yerine iş yerine gidecek? Kaç çocuk kahvaltı yapamadan sınıfa oturacak? Kaçı ailesinin geçim derdine ortak olmak için çocukluğundan vazgeçecek? Kaçı akşam evine dönemeyecek?

Asıl mesele tam da burada başlıyor.

Çünkü Türkiye'de çocukluk, giderek daha fazla çocuğun sahip olduğu doğal bir yaşam evresi olmaktan çıkıp ekonomik imkânı olan ailelerin çocuklarına sunduğu bir ayrıcalığa dönüşme tehlikesiyle karşı karşıya.

Yoksulun çocuğu erken büyüyor, varlıklının çocuğu geleceğe hazırlanıyor. Birinin elinde oyuncak, diğerinin elinde iş aleti var. İşte eşitsizliğin en çıplak fotoğrafı!

20 yılda 997 çocuk! Bu rakamların arkasında kim var?

Şimdi bir an duralım ve rakamlara bakalım.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin (İSİG) derlediği veriler ile aktarılan önceki dönem resmi verilerinin birleştirilmesiyle ortaya çıkan tabloya göre, 2006–2025 yılları arasında Türkiye'de en az 997 çocuk çalışırken hayatını kaybetti.

Neredeyse bin çocuk!

Bin yarım kalmış hayat. Bin eksik kalmış çocukluk. Bin ailenin dinmeyen acısı.

Bu çocukların her biri bir okul sırasına oturabilirdi. Bir kitap okuyabilirdi. Arkadaşlarıyla oyun oynayabilirdi. Bir meslek hayali kurabilirdi. Büyüyebilir, yaşayabilir, sevebilir, üretebilirdi.

Ama yaşayamadılar.

Bu rakamları yalnızca istatistik olarak görmek, meselenin insani boyutunu yok saymaktır.

Bir çocuğun işyerinde hayatını kaybetmesi, yalnızca bir iş kazası değildir. Çocuğun korunması, eğitim hakkı, çalışma koşullarının denetlenmesi ve sosyal devletin sorumluluğu bakımından sorgulanması gereken ağır bir toplumsal olaydır.

Elbette her ölümün koşulları ayrı ayrı araştırılmalıdır. Ancak 20 yıl boyunca yüzlerce çocuğun çalışırken yaşamını yitirmesi karşısında sorumluluk tartışmasını ertelemek mümkün değildir.

997 çocuğun hayatını kaybettiği bir ülkede, çocuk hakları günü yalnızca kutlama mesajlarıyla geçiştirilemez!

Rakamların arkasında kaybolan çocukluk

TÜİK'in 2025 yılı çocuk istatistiklerine göre, 15-17 yaş grubundaki çocukların istihdam oranı yüzde 22,8'e yükselmiş durumda. DİSK-AR'ın aynı veriler üzerinden yaptığı değerlendirmeye göre çalışan çocuk sayısı 882 bine ulaşmış durumda.

Dahası, TÜİK'in 2025 verilerine göre maddi yoksunluk yaşayan çocukların oranı yüzde 27,2.

Bu oranlar yalnızca ekonomik göstergeler değildir. Bunlar, çocukların nasıl bir toplumsal gerçekliğin içinde büyüdüğünü gösteren ciddi uyarılardır.

Bir çocuğun beslenme çantasına koyacak yiyecek bulamaması, eğitimde fırsat eşitliğinin bozulması, ailesinin ekonomik koşulları nedeniyle çalışmak zorunda kalması bireysel başarısızlık değildir.

Bu, sosyal devletin sınavıdır.

Ve bu sınavda çocukların yaşadığı mağduriyetleri görmezden gelerek başarı hikâyesi yazılamaz.

Çocuk işçiliği: Ekonomik zorunluluk değil, toplumsal sorumluluk meselesi

Çocuk işçiliğini yalnızca ailelerin yoksulluğuna bağlayarak açıklayamayız.

Yetişkinlerin insanca yaşayabileceği ücretlere ulaşamadığı, sosyal güvencenin yetersiz kaldığı, eğitimin ekonomik yük haline geldiği bir düzende çocuk emeği ucuz iş gücü olarak görülmeye başlanır.

Bu nedenle çocuk işçiliğiyle mücadele, yalnızca işyerlerinde denetim yapmak değildir. Yoksullukla, gelir adaletsizliğiyle, eğitimde eşitsizlikle ve sosyal koruma sistemindeki eksikliklerle mücadele etmektir.

Bir çocuğun çalışmak zorunda kalması, o çocuğun değil, onu koruyamayan sistemin sorunudur.

MESEM tartışması: Eğitim mi, ucuz emek mi?

Mesleki eğitim elbette önemlidir. Çocukların bir meslek edinmesi, üretim süreçlerini tanıması ve nitelikli eğitim alması değerlidir.

Ancak mesleki eğitim ile çocuk emeğinin sömürülmesi arasındaki çizgi son derece nettir.

Bir eğitim programı, çocuğun güvenliğini, gelişimini ve eğitim hakkını her koşulda korumak zorundadır.

MESEM uygulamaları üzerinden yürütülen tartışmaların merkezinde de bu mesele bulunuyor.

Burada kimse mesleki eğitime karşı çıkmıyor. Sorulması gereken, mesleki eğitim adı altında çocukların hangi koşullarda üretime katıldığıdır.

Bir çocuk meslek öğrenirken hayatını kaybediyorsa, eğitim sisteminin ve denetim mekanizmalarının yeniden sorgulanması gerekir.

Eğitim, çocuğu geleceğe hazırlamalıdır; geleceğini elinden almamalıdır.

Sosyal devlet nerede başlıyor, nerede bitiyor?

Bir ülkede ekonomik büyümeden söz ediliyorsa önce şu soruların yanıtı verilmelidir:

Çocuklar yeterli beslenebiliyor mu? Her çocuk nitelikli eğitime eşit biçimde ulaşabiliyor mu? Ailesinin geliri düşük diye bir çocuğun geleceği de yoksulluğa mahkûm mu ediliyor? Çocuklar istismardan, şiddetten ve ihmalden korunabiliyor mu?

Sosyal devlet, yalnızca anayasa kitaplarında yazılı bir kavram değildir. Sosyal devlet, çocuğun hayatına dokunduğu ölçüde gerçektir.

Bir öğrencinin okulda ücretsiz ve sağlıklı yemeğe ulaşabilmesi, eğitim masrafları nedeniyle ailesinin çaresiz kalmaması, barınma ve sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi bir lütuf değil, kamusal sorumluluktur.

Çocukların eşitliği, ailelerinin banka hesaplarına göre belirlenemez.

Bir ülkenin vicdanı çocuklarının hayatında saklıdır

Cumhuriyet'in çocuklara ilişkin en önemli kazanımlarından biri, onları yalnızca ailelerinin değil, kamusal yaşamın da öznesi olarak görmesidir.

Eğitim hakkı, laik ve bilimsel eğitim, fırsat eşitliği ve çağdaş yurttaşlık anlayışı bu mücadelenin temel taşlarıdır.

Çocuğu özgürleştirmek, ona yalnızca bir diploma vermek değildir. Düşünme, sorgulama, kendini geliştirme ve kendi geleceğini kurma imkânı sağlamaktır.

Çocuğun geleceğini yoksulluğun, ayrımcılığın, istismarın, şiddetin ve fırsat eşitsizliğinin insafına bırakamayız.

Ve şimdi hesap sorma zamanı!

20 Kasım'da çocuk haklarını hatırlamak yetmez.

  • Çocuk işçiliğini önlemek için hangi somut adımlar atıldı?

  • İş cinayetlerinde hayatını kaybeden çocukların sorumluları hakkında hangi işlemler yapıldı?

  • Eğitimde fırsat eşitliği nasıl sağlanacak?

  • Okullarda ücretsiz beslenme neden bütün çocuklar için güvence altına alınmıyor?

  • Çocukları istismardan ve ihmalden korumak için hangi mekanizmalar güçlendiriliyor?

  • Yoksulluk nedeniyle çalışmak zorunda kalan çocukların eğitim hayatına dönmesi için ne yapılıyor?

Bunlar siyasi polemik olsun diye sorulan sorular değil. Bunlar bir toplumun geleceğine ilişkin kamusal hesap verme sorumluluğunun sorularıdır.

Çocukların hayatı, açıklama metinlerine sığdırılamaz. Ölen çocukların ardından yayımlanan taziye mesajları, alınmayan önlemlerin yerini tutamaz.

Bir çocuğun ölümü kader değildir. Yoksulluk bir çocuğun geleceğini belirlemek zorunda değildir. Eğitim hakkı ekonomik güce göre dağıtılamaz.

20 yılda en az 997 çocuk!

Bu sayı, üzerinde düşünülüp geçilecek bir istatistik değil; çocukların yaşam hakkı konusunda ülkenin önüne konulmuş ağır bir sorumluluk belgesidir.

Çocuklar yoksulluğun bedelini ödemek zorunda değil. Çocuklar ihmallerin kurbanı olmak zorunda değil. Çocuklar büyümek için önce çalışmak zorunda değil!

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü'nde bir kez daha soruyoruz:

Bir ülkenin geleceği çocuklarıysa, bugün çocukların geleceğini kim koruyor?

Çocukların çocukluğunu kim çaldı?

Ve daha önemlisi, bu hesabı kim verecek?

ÇOCUKLARIN YERİ İŞYERLERİ DEĞİL, OKULLARIDIR!

ÇOCUK HAKLARI BİR LÜTUF DEĞİL, YAŞAM HAKKIDIR!

Çocukların çocuk olabildiği, korkmadan büyüyebildiği, eşit ve özgür bir ülkede yaşamak dileğiyle…

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü.

Yorumunuzu Yazın

Yorumlar(0)

Henüz yorum yok.

Yorumlar kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan İZVERİ sorumlu değildir. Hukuka aykırı, nefret içeren veya hakaret barındıran yorumlar kaldırılabilir.

5 dk