İZVERİ

Köşe yazısı

Duruşma Değil, Duruşmalar Açık Görülür!

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, duruşmaların açıklığını değil, “davanın açık olarak görülmesini” hükme bağlamış, açıklık ilkesini davanın bütünü için ...

Yayınlandı: 21 Kasım 2026 15:35

Güncellendi: 21 Kasım 2026 23:35

Paylaş

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, duruşmaların açıklığını değil, “davanın açık olarak görülmesini” hükme bağlamış, yani açıklık ilkesini davanın bütünü için belirtmiştir.

Osmanlı Devleti'nde 1876 Anayasası'nın 82’nci maddesinde aynen şöyle deniyor:

“Madde 82. - Mahkemelerde her nevi muhakeme alenen cereyan eder ve ilâmatın neşrine mezuniyet vardır”.

Görüldüğü gibi 1879 tarihli Osmanlı Kanun-ı Muvakkatinde, alenîyet ilkesi hükme bağlanırken “duruşma” kelimesi değil, olması gerektiği gibi “muhakeme (yargılama)” (m.143) ve “muhakemat (yargılamalar)” (m.174) kelimesi kullanılmaktadır. Şöyle ki; Osmanlı Kanunu'nda, alenîyet ilkesi, “alenî olmayan muhakemat keenlemyekün hükmünde tutulacaktır” denilerek muhakemeyi “yok hükmünde sayma” şekline bağlamaktadır.

18 Haziran 1927 tarih ve 1086 sayılı eski Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nda şöyledir.

“Madde 149.- Muhakeme alenen yapılır”.

Görüldüğü gibi 1086 sayılı eski Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun ilk şeklinde “duruşma” kelimesi değil, doğru olarak “muhakeme”, yani “yargılama” kelimesi kullanılmaktadır. 

26 Eylül 2004 tarih ve 5236 sayılı Kanunla “duruşma herkese açıktır” şeklinde değiştirilmiştir. Böylece yanlışlık hukuk ve ceza usûlünde ortak hâle gelmiştir!

a) İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 10. maddesinde ise: “Herkes, …davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından nesafetle ve açık olarak görülmesini isteme hakkına sahiptir.”

Görüldüğü gibi İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, duruşmaların açıklığını değil, “davanın açık olarak görülmesini” hükme bağlamaktadır. Dolayısıyla Evrensel Beyannameye göre, açıklık ilkesi, sadece duruşma için değil, davanın bütünü için geçerli bir ilkedir.

b) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesi ise: “Her şahıs, … davasının… alenî surette dinlenmesini istemek hakkını haizdir”

Yine görüldüğü üzere, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, duruşmaların açıklığını değil, “davanın alenî surette dinlenmesini” hükme bağlamaktadır. Dolayısıyla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine göre “alenîlik ilkesi”, sadece duruşmalar için değil, davanın bütününe yönelik izine geçerli bir ilkedir.

O halde; bizim Türk Yargısı'nda niye alenilik yoktur?

Hangi menfaat duruşmalara girilmesine engel olur?

Kalın sağlıcakla...

Yorumunuzu Yazın

Yorumlar(0)

Henüz yorum yok.

Yorumlar kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan İZVERİ sorumlu değildir. Hukuka aykırı, nefret içeren veya hakaret barındıran yorumlar kaldırılabilir.

2 dk