Koltuktan Önce Sorumluluk: CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kuşoğlu ve Devlet Ahlakı.
Siyasette bazı isimler vardır; makamlarıyla anılır.Bazı isimler ise makamlarından önce taşıdıkları sorumlulukla…
Aradaki fark küçümsenecek bir fark değildir.Çünkü makam insana bir süreliğine güç verir.Ama devlet, insana ömür boyu taşınacak bir sorumluluk yükler.Türkiye’nin siyaset gündemine baktığımda, zaman zaman yüksek seslerin, sert polemiklerin ve günlük siyasi hesapların devlet ciddiyetinin önüne geçtiğini düşünüyorum.Oysa devlet yönetmek başka bir iştir.Devlet yönetmek; milyonlarca insanın hayatına dokunan kararların sorumluluğunu üstlenmektir.
Bütçeyi bilmektir.
Ekonomiyi bilmektir.
Kamu kaynaklarının nereden geldiğini ve nereye gittiğini sormaktır.
Kurumların değerini bilmektir.
Ve en önemlisi, milletin parasının milletin emaneti olduğunu unutmamaktır.
CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kuşoğlu’nun siyasi ve mesleki hayatına bu pencereden bakmak, onu yalnızca bir siyasi parti yöneticisi olarak değerlendirmekten daha anlamlı bir çerçeve sunuyor.Çünkü Kuşoğlu’nun geçmişinde ekonomi ve kamu maliyesi önemli bir yer tutuyor.
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu olan Kuşoğlu; Maliye Bakanlığı’nda Baş Hesap Uzmanlığı yapmış, sosyal güvenlik alanında çalışmış, Dünya Bankası gözetimindeki sosyal güvenlik ve sağlık sistemi reformlarında görev almış, özel sektörde yöneticilik deneyimi edinmiş bir isim. Daha sonra TBMM’de dört dönem Ankara milletvekili olarak görev yapmış ve Plan ve Bütçe Komisyonu çalışmalarında yer almış.
Bu geçmişin siyaset açısından önemli bir karşılığı var.Çünkü ekonomi, kürsüden birkaç güzel cümleyle anlatılabilecek kadar basit bir alan değildir.
Ekonomi rakamdır.
Ama sadece rakam değildir.
Ekonomi aynı zamanda insandır.
Bir bütçe kaleminin arkasında bir emeklinin maaşı vardır.
Bir vergi düzenlemesinin arkasında esnafın hesabı vardır.
Bir faiz kararının arkasında yatırım yapmak isteyen bir girişimci vardır.
Bir enflasyon oranının arkasında akşam evine eli boş dönmek istemeyen bir baba vardır.
Bir kamu harcamasının arkasında ise doğrudan doğruya milletin alın teri vardır.
İşte bu yüzden devlet bütçesi, yalnızca muhasebe değildir.
Bütçe, devlet ile vatandaş arasındaki güven sözleşmesidir.
Ve o sözleşmenin temelinde hesap verebilirlik vardır.
Rakamların arkasındaki insan Kuşoğlu’nun TBMM’deki çalışmalarında ekonomi ve kamu maliyesinin sürekli öne çıkması tesadüf değil.
2021’de Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı bir konuşmada, Merkez Bankası, SPK, BDDK, Kamu İhale Kurumu, Özelleştirme İdaresi ve Gelir İdaresi gibi ekonomi kurumlarının bütçe görüşmelerinde daha ayrıntılı ele alınması gerektiğini savunuyordu. Gerekçesi açıktı: Ekonominin krizden çıkabilmesi için kurumların da ciddi biçimde tartışılması gerekiyordu.
Bu yaklaşımın üzerinde durmaya değer olduğunu düşünüyorum.Çünkü güçlü ekonomi yalnızca doğru faiz oranından ibaret değildir.Güçlü ekonomi, güçlü kurumlar ister.Merkez Bankası’nın itibarı gerekir.Vergi sisteminin öngörülebilir olması gerekir.Kamu maliyesinin disiplinli olması gerekir.Denetim mekanizmalarının çalışması gerekir.Devlet kurumlarının birbirini tamamlayan bir sistem olarak çalışması gerekir.Bir ülkenin ekonomisini ayakta tutan yalnızca para değildir. Güvendir. Güven yoksa yatırım ertelenir. Güven yoksa tasarruf azalır. Güven yoksa vatandaş geleceğini planlayamaz.Güven yoksa devletin aldığı ekonomik kararların etkisi de zayıflar.Bu nedenle ekonomiyi konuşurken aslında biraz da devletin karakterini konuşuruz.Dürüstlük, hesabını verebilmektirSiyasette “dürüstlük” kelimesi çok kullanılır.Fakat bana göre dürüstlüğün siyasetteki en somut karşılığı şudur:
Hesap verebilmek.
“Bu para nereden geldi?”
“Nereye harcandı?”
“Bu kararın maliyeti nedir?”
“Bu yükü kim taşıyacak?”
“Bugün aldığımız kararın bedelini yarın kim ödeyecek?”
Bu soruları sormadan kamu yönetimi olmaz. Kuşoğlu’nun 2022’de Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Kur Korumalı Mevduat’ın maliyeti konusunda yaptığı açıklamalar da bu açıdan dikkat çekiciydi. Merkez Bankası’nın maliyet konusunda bilgi vermemesini eleştirerek, kamu adına denetim ve bilgi talebinin önemini gündeme getirdi.Buradaki mesele yalnızca bir ekonomik araç hakkında yapılan siyasi tartışma değildir.Daha temel bir mesele vardır:Milletin parasını konuşurken milletin bilgi alma hakkı.Devletin bazı bilgileri elbette kanunların öngördüğü ölçüde gizli olabilir.Ama demokratik devletin özü, kamu adına kullanılan kaynakların mümkün olan en yüksek şeffaflıkla denetlenebilmesidir.Çünkü devlet, vatandaştan vergi alırken güven ister.Vatandaş da devletten hesap bekler.Bu karşılıklı güven bozulduğunda, ekonomiden siyasete kadar hiçbir alan bundan bağımsız kalamaz.
Devlet adamlığı burada başlar.
Devlet adamlığı çok kullanılan ama az düşünülen bir kavram.
Devlet adamlığı, her konuda haklı olmak değildir.
Eleştirilemez olmak hiç değildir.
Devlet adamlığı, makamın kişiden büyük olduğunu bilmektir.Kişinin gelip geçici, kurumun kalıcı olduğunu bilmektir.
Bugün iktidarda olanın yarın muhalefette olabileceğini; bugün muhalefette olanın yarın iktidara gelebileceğini bilmektir.Ve bütün bu değişimin üzerinde Türkiye Cumhuriyeti’nin ve milletin ortak geleceğinin bulunduğunu unutmamaktır.Bülent Kuşoğlu’nun Meclis çalışmalarında bütçe ve ekonomi kurumlarının daha kapsamlı tartışılması gerektiğine ilişkin yaklaşımı da bu açıdan okunabilir. Kendisi 2021’de, Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaklaşık on-on bir yıldır görev yaptığını ve bütçe görüşmelerine mesleki geçmişi nedeniyle ağırlıklı olarak ekonomi perspektifinden katkı sunduğunu ifade etmişti.Bu tür bir deneyim, siyasetin yalnızca bugünün polemiğinden ibaret olmadığını hatırlatıyor.Çünkü bütçe bir yıllık görünür.Oysa bütçenin sonuçları yıllarca sürer.Bugün yapılan bir borçlanmanın yükü yarının vatandaşına kalabilir.Bugün ertelenen bir yatırım, yarının kalkınmasını geciktirebilir.Bugün yapılan yanlış bir ekonomik tercih, yıllarca sürecek bir güven kaybına dönüşebilir.Devlet adamlığı biraz da bu nedenle geleceğin hesabını bugünden yapabilmektir.
Siyaset değişir, devlet kalır
Siyasetin doğası değişimdir.
Seçimler gelir.
Seçimler geçer.
Hükümetler değişir.
Partiler değişir.
Liderler değişir.
Ama devlet kalır.
Millet kalır.
Türkiye Cumhuriyeti kalır.
Bu nedenle hiçbir siyasi makam, devletin kendisinden daha büyük değildir.Hiçbir parti, Türkiye’nin tamamından daha büyük değildir.Hiçbir siyasetçinin şahsi kariyeri, milyonlarca insanın geleceğinden daha önemli değildir.Bu cümleleri söylemek kolay.Asıl mesele, güç elinizdeyken de aynı cümlelerin arkasında durabilmektir.İşte siyasetçinin gerçek sınavı burada başlar.Ekonomiyi bilmek yetmez.Bir ekonomi insanı için en zor mesele rakamları bilmek değildir.Rakamların arkasındaki insanı unutmamaktır.Enflasyonu konuşurken emekliyi düşünmek…
Vergiyi konuşurken esnafı düşünmek…
Kamu harcamasını konuşurken vergi veren vatandaşı düşünmek…
Borçlanmayı konuşurken henüz doğmamış çocukların geleceğini düşünmek…
İşte devlet aklı biraz da budur.
Türkiye’nin bugün yalnızca ekonomik programa değil, ekonomik güvene ihtiyacı var.Yalnızca yeni kanunlara değil, kurallara güvenmeye ihtiyacı var.Yalnızca yeni yöneticilere değil, kurumlara güvenmeye ihtiyacı var.Ve belki hepsinden önemlisi, siyasetçinin makamı bir imtiyaz değil, bir emanet olarak görmesine ihtiyacı var.
Son söz: Emanetin ağırlığı
CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kuşoğlu’nun siyasi ve mesleki hayatı üzerinden konuşurken elbette farklı görüşler ortaya konabilir.
Siyaset zaten farklı görüşlerin alanıdır.Bir siyasetçinin kararları eleştirilebilir.Söylemleri tartışılabilir.Yaklaşımı sorgulanabilir.Demokrasi bundan zarar görmez; tam tersine güçlenir.Fakat bütün bu tartışmaların üzerinde ortak bir zemine ihtiyacımız var:
Devlet ciddiyeti.
Kamu yararı.
Hesap verebilirlik.
Ekonomik akıl.
Kurumsal sorumluluk.
Ve dürüstlük.
Çünkü dürüstlük yalnızca başkasının yanlışını söylemek değildir.Kendi kararınızın da hesabını verebilmektir.Devlet adamlığı yalnızca devlet hakkında konuşmak değildir.Devletin emanetini korumaktır.Ekonomi yalnızca rakamları bilmek değildir.O rakamların arkasındaki insanların hayatını görebilmektir.Ve siyaset yalnızca iktidar olmak değildir.Milletin güvenine layık olmaktır.
CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kuşoğlu’nun uzun maliye ve ekonomi geçmişi, Meclis’teki bütçe çalışmalarına verdiği önem ve kamu adına denetim vurgusu, bu kavramlar üzerinden tartışılmayı hak eden bir siyasi birikim ortaya koyuyor. Belki de bugün Türkiye’nin en çok ihtiyacı olan siyaset anlayışı tam olarak budur:
Daha az gösteriş…
Daha fazla bilgi.
Daha az siyasi gürültü…
Daha fazla devlet ciddiyeti.
Daha az kişisel hesap…
Daha fazla kamu yararı.
Çünkü makamlar geçicidir.
Koltuklar değişir.
İsimler zamanla unutulur.
Ama geriye yapılan işler kalır.
Ve tarihin, bir gün herkese soracağı soru aynıdır:
“Sana milletin verdiği emanete nasıl sahip çıktın?”İşte bir siyasetçinin gerçek hikâyesi, o soruya vereceği cevapta saklıdır.Ve devlet adamlığının gerçek ölçüsü de belki budur: Koltuktan önce sorumluluğu, siyasetten önce devleti, makamdan önce milleti düşünmek.
