YOLSUZLUKTA İKTİDAR-MUHALEFET AYRIMI OLMAZ: ASIL MESELE TEMİZ SİYASET
VE HESAP VEREBİLİR DEVLETTİR
Türkiye'nin bugün karşı karşıya olduğu en önemli sorunlardan biri, yalnızca ekonomik kriz, hayat pahalılığı veya siyasi kutuplaşma değildir.
Bunların tamamını derinden etkileyen; kamu kaynaklarının kullanımı, devlet yönetimi ve toplumsal güven açısından ciddi sonuçlar doğuran yolsuzluk, kayırmacılık ve hesap verebilirlik sorunudur.
İNOSAM (İnovatif Stratejik Araştırmalar Merkezi) Yönetim Kurulu Başkanı Gürkan Avcı'nın, iktidar ve muhalefeti yolsuzluk karşısında aynı ölçüde sorumluluk sahibi olmaya çağıran açıklaması, Türkiye'nin uzun süredir yüzleşmesi gereken önemli bir tartışmayı yeniden gündeme taşıyor.
Avcı'nın dikkat çektiği temel mesele aslında oldukça açık: Yolsuzlukla mücadele, siyasi aidiyete göre değil, evrensel hukuk ve ahlak ilkelerine göre yürütülmelidir. Çünkü yolsuzluğun siyasi kimliği, ideolojisi veya parti rozeti yoktur.
YOLSUZLUK, SİYASİ TARAFLARIN DEĞİL, TOPLUMUN ORTAK SORUNUDUR
Türkiye'de siyaset uzun zamandır birbirini suçlayan iki ayrı cephe üzerinden yürütülüyor. İktidar kendi dönemindeki eleştirileri çoğu zaman siyasi saldırı olarak değerlendirirken, muhalefet de iktidarın yanlışlarını gündeme getirerek kendisini değişimin ve temiz siyasetin temsilcisi olarak konumlandırıyor.
Oysa cevaplanması gereken temel soru şudur: Bir siyasi partinin iktidara karşı olması, onu kendiliğinden temiz ve hesap verebilir kılar mı?
Elbette hayır!
Muhalefette bulunmak, kamu kaynaklarının kullanımında şeffaflık ve hesap verme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde iktidarda olmak da devletin imkânlarını siyasi veya kişisel çıkarlar doğrultusunda kullanma hakkı vermez.
Bir belediyede, bakanlıkta veya herhangi bir kamu kurumunda ortaya çıkan yolsuzluk iddiaları, ilgili kişilerin siyasi kimliğine göre değil, hukukun evrensel ilkeleri çerçevesinde incelenmelidir. Hakkında iddia bulunan herkesin masumiyet karinesi korunmalı, hiçbir kişi veya siyasi yapı da soruşturulamaz bir konumda görülmemelidir.
KAMU MALI SİYASETÇİNİN DEĞİL, MİLLETİNDİR
Devletin kaynakları herhangi bir siyasi partinin, yöneticinin veya bürokratın kişisel mülkü değildir. Kamu bütçesi, toplumun vergileriyle oluşturulan ortak bir emanettir.
Bu nedenle kamu ihalelerinin şeffaflığı, kaynakların etkin kullanılması, liyakat esaslı atamalar ve bağımsız denetim, demokratik devletin temel güvenceleridir.
Kamu kaynaklarının siyasi yakınlıklara, kişisel ilişkilere veya belirli çıkar çevrelerine göre dağıtılması yalnızca ekonomik kayıplara yol açmaz. Aynı zamanda adalet duygusunu zedeler, fırsat eşitliğini ortadan kaldırır ve vatandaşın devletine duyduğu güveni aşındırır.
Bir ülkede gençler emek ve liyakat yerine tanıdık ilişkilerinin belirleyici olduğuna inanıyorsa, orada yalnızca istihdam sorunu değil, geleceğe ilişkin ciddi bir güven sorunu da vardır.
Bir çalışan geçim mücadelesi verirken, bir esnaf vergisini öderken kamu kaynaklarının kimlerin çıkarına kullanıldığına ilişkin inandırıcı cevaplar alamıyorsa, toplumsal adalet duygusu kaçınılmaz olarak yara alır.
YOLSUZLUK, DEMOKRASİ VE DEVLETİN GÜVENLİĞİ MESELESİDİR
Yolsuzluk çoğu zaman ekonomik bir suç veya kamu kaynaklarının kötüye kullanılması olarak ele alınır. Oysa sonuçları ekonominin çok ötesine uzanır.
Denetimsiz ve hesap vermeyen yönetim anlayışı devlet kurumlarının işleyişini zayıflatır. Liyakat yerine siyasi sadakatin öne çıkması kamu yönetiminin niteliğini düşürür. Hukukun siyasi veya kişisel ilişkilere göre uygulanması ise vatandaşın adalete olan güvenini sarsar.
Bütün bunlar bir araya geldiğinde mesele yalnızca yolsuzluk olmaktan çıkar; devletin kurumsal kapasitesini, toplumsal dayanışmayı ve ülkenin ekonomik bağımsızlığını ilgilendiren bir soruna dönüşür.
Çünkü güçlü devlet yalnızca ordusuyla veya ekonomik büyüklüğüyle ölçülmez. Güçlü devlet; kurumları güvenilir, hukuku bağımsız, yönetimi şeffaf ve vatandaşına karşı sorumlu olan devlettir.
SİYASİ SADAKAT, HUKUKUN ÜZERİNDE OLAMAZ
Türkiye'de aşılması gereken en önemli zihniyet sorunlarından biri de siyasi aidiyetin zaman zaman ahlaki ve hukuki ölçülerin önüne geçirilmesidir.
Kendi mahallesinden birinin yanlışını görmezden gelen, karşı mahallenin en küçük iddiasını ise kesinleşmiş bir hüküm gibi değerlendiren anlayış, temiz siyaset mücadelesine katkı sunamaz.
Bir siyasi partinin destekçisi olmak, o partinin her uygulamasını savunmayı gerektirmez. Demokratik bilinç, gerektiğinde insanın kendi siyasi çevresini de eleştirebilmesini gerektirir.
Yolsuzluk iddiasına karşı çıkarken önce failin hangi partiden olduğuna bakıyorsak, savunduğumuz şey adalet değil, siyasi aidiyetimizdir.
Oysa adaletin tarafı olmaz. Hukuk, iktidara da muhalefete de aynı mesafede durabildiği ölçüde hukuk devletinden söz edilebilir.
Bunun için bağımsız yargı, özgür basın, etkin denetim ve şeffaf kamu yönetimi vazgeçilmezdir.
Hiçbir yolsuzluk iddiası siyasi hesaplaşmanın aracı hâline getirilmemeli, hiçbir iddia da siyasi koruma kalkanı arkasında bırakılmamalıdır.
TEMİZ SİYASET BİR SLOGAN DEĞİL, YÖNETİM ANLAYIŞIDIR
Türkiye'nin ihtiyacı yalnızca siyasi kadroların değişmesi değildir. Asıl ihtiyaç, yolsuzluğa ve kayırmacılığa imkân veren mekanizmaların ortadan kaldırılmasıdır.
Kamu ihalelerinin denetlenebilir olması, kamu görevlerinde liyakatin esas alınması, siyasi partilerin mali kaynakları konusunda şeffaf davranması, yargının bağımsızlığı ve kamu görevlilerinin hesap verebilirliği bu dönüşümün temel şartlarıdır.
Bunlar herhangi bir siyasi partinin tekelinde olabilecek ilkeler değildir. Demokratik bir devletin ve toplumun ortak talepleri olmalıdır.
SONUÇ: ADALETİN TARAFI OLMAZ
Türkiye'nin bugün ihtiyacı olan şey, bir siyasi mahallenin diğerine karşı zafer kazanması değil, herkes için geçerli olacak adalet ve hesap verebilirlik anlayışının yerleşmesidir.
İktidarın da muhalefetin de kendisini hukukun üzerinde görmediği, kamu kaynaklarının kişisel çıkarlara değil toplumun ihtiyaçlarına ayrıldığı, liyakatin siyasi yakınlığın önüne geçtiği bir yönetim anlayışı mümkündür.
Gürkan Avcı'nın açıklamasıyla yeniden gündeme gelen bu tartışmanın en önemli boyutu da budur: Temiz siyaset mücadelesi, yalnızca karşı tarafın yanlışlarını teşhir etmekle kazanılamaz. Bu mücadele, herkesin kendi siyasi çevresine de aynı eleştirel ölçüyle yaklaşmasını gerektirir.
Unutulmamalıdır ki devletin kaynakları milletindir, hukuk herkes içindir ve siyaset halka hizmet etmek için vardır.
Temiz siyaset, yalnızca başkalarının kirini göstermekle değil, insanın önce kendi kapısının önünü temizlemesiyle başlar.





