İZVERİ

Köşe yazısı

AYDIN OLMAK KİMİN HADDİNE?

Bu ülkede diploma çok, bilgi çok, unvan çok, aydın az. Çünkü aydın olmak, yalnızca bilmeyi değil, gerektiğinde kendi çıkarından vazgeçmeyi, kendi tarafının yanlışına karşı çıkmayı ve doğru bildiğinin bedelini göze almayı gerektiriyor.

Yayınlandı: 20 Kasım 2026 00:15

Paylaş

Türkiye’de aydın olmak güzel meslek. Diplomayı alıyorsunuz, birkaç önemli insanla tanışıyorsunuz, arada televizyona çıkıp memleketin gidişatından yakınıyorsunuz. Üstelik yanılmanızın da pek bir sakıncası yok. Dün söyledikleriniz bugün yanlış çıkmışsa yarın başka bir şey söylersiniz. Kimse eski kayıtları açıp hesap sormuyor.

Memleketin sorunları da sizi dinlemekten henüz vazgeçmedi.

Ama şu aydın dediklerimiz kim? Çok okuyanlar mı, çok bilenler mi? İyi de bütün bunları bilip de ne yapıyorlar?

Üniversitelerimiz profesör dolu. Makale yazılıyor, kongre düzenleniyor, liyakat üzerine nutuklar atılıyor. Sonra bir bakıyorsunuz, hak etmeyen biri önemli bir göreve getirilmiş. Herkes biliyor, kimse şaşırmıyor. Hele atanan kişi bizim hocanın yakınıysa konu kapanıyor.

Ne de olsa akademik özgürlük var. İstediğiniz kadar düşünebilirsiniz. Düşündüklerinizi söylemekse biraz idari izin gerektiriyor.

Siyasette de aydınlarımız pek çalışkan. Karşı tarafın yolsuzluğunu, hukuksuzluğunu, kayırmacılığını anında görüyorlar. Kendi taraflarında aynı şeyler yaşandığında ise olayın ayrıntılarını incelemek gerektiğini hatırlıyorlar. Dün beş dakikada verdikleri hüküm için bugün aylarca araştırma istiyorlar.

Demek ki adalet herkese lazım. Ama bazılarına biraz daha sonra.

İşin tuhafı, bu insanlar cahil değil. Hukuku biliyorlar, demokrasiyi biliyorlar, insan haklarını biliyorlar. Hatta bunların bazılarını kitap haline getirip birbirlerine hediye ediyorlar.

Bilmedikleri tek şey, öğrendiklerinin kendileri için de geçerli olduğu.

Elbette Türkiye’de susan herkesi suçlamak mümkün değil. İnsan işini, özgürlüğünü, geçimini kaybetmekten korkabilir. Bir akademisyenin doğruyu söylediği için cezalandırılma endişesi taşıdığı yerde sorun yalnızca akademisyende aranmaz. Hukuk dediğimiz şey biraz da insanları böyle durumlarda korumak için var.

Fakat korkanlarla suskunluktan geçinenleri ayırmak gerekiyor. Bazıları hiçbir baskı görmeden susuyor. Çünkü susmak işe yarıyor. Makam geliyor, görev geliyor, davetler eksik olmuyor. Üstelik arada bir karşı taraftan birini eleştirince vicdan da rahatlıyor.

Böylece hem muhalif olunuyor hem kimseyle arayı bozmadan yaşanıyor. Türk aydın hayatının önemli başarılarından biri de bu olsa gerek.

Oysa aydın dediğimiz insanın her konuda konuşması gerekmiyor. Bilmediğini söylemesi, yanıldığını kabul etmesi, sevmediği birinin de hakkını savunması yeterince değerli. Bir de kendi çevresindeki yanlışlara bakabilse hiç fena olmayacak.

Türkiye’de bunu yapan insanlar var. Sessiz sedasız çalışan, araştıran, üreten, itiraz eden insanlar. Bazıları bedel de ödüyor. Ne var ki biz bedel ödeyenleri alkışlamayı, o bedeli ödemek zorunda kalmayacakları bir düzen kurmaktan daha çok seviyoruz.

Bir gün birini susturuyoruz, ertesi gün cesaret üzerine konferans düzenliyoruz. Konuşmacılar da genellikle susmakta oldukça başarılı insanlar arasından seçiliyor.

Aydınlığın önündeki engel yalnızca bilgisizlik değil. Bilgisini makamına, partisine, çevresine göre kullanan insan da karanlığa gayet güzel hizmet edebilir. Hem de bunu aydınlanma adına yaptığını söyleyerek.

Sonuçta bu ülkenin kitap, diploma, uzman ve konferans sıkıntısı yok. Herkes bir şey anlatıyor. Herkes başkalarına nasıl davranmaları gerektiğini öğretiyor.

Bir tek öğrendiklerini kendi hayatında uygulamak konusunda ciddi bir isteksizlik var.

Türkiye’de aydın bulmak zor değil.

Zor olan, ışığı kendi üzerine de tutmaya razı birini bulmak.

Yorumunuzu Yazın

Yorumlar(0)

Henüz yorum yok.

Yorumlar kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan İZVERİ sorumlu değildir. Hukuka aykırı, nefret içeren veya hakaret barındıran yorumlar kaldırılabilir.

Prof. Dr. Betül GÖZEL

Prof. Dr. Betül Gözel, Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi uzmanı ve Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Hekimlik ve akademik çalışmalarının yanı sıra toplumsal yaşam, adalet ve eşitlik üzerine köşe yazıları kaleme almaktadır.

Tüm yazıları

Yazarın diğer yazıları

3 dk