Türkiye’de öğretmen var, öğretmene ihtiyaç duyan okul var. Ama nedense öğretmenle sınıfı bir türlü buluşturamıyoruz.
Üstelik bunu yıllardır yapıyoruz.
Üniversiteler öğretmen yetiştiriyor, mezunlar sınavlara giriyor, atama bekliyor. Biz de okullardaki açığı ücretli öğretmenlerle kapatıyoruz.
İnsan merak ediyor. Bu nasıl bir planlama?
2026 yılında Akademi Giriş Sınavı’na 391 bin 935 kişi başvurdu, 369 bin 38’i sınava girdi. Elbette hepsi işsiz değil. Ama yüz binlerce insanın öğretmen olabilmek için yarıştığı ortada.
Bir de okullara bakalım.
Türk Eğitim-Sen’in 2024-2025 eğitim öğretim yılında 78 ilde yaptığı araştırmada yaklaşık 101 bin öğretmenlik norm kadro açığı belirlendi. Aynı illerde 86 bin 142 ücretli öğretmen çalışıyordu.
2023 yılında 50 bin 348 öğretmen atanmıştı. 2025 yılında bu sayı 16 bin 755’e düştü.
Şimdi bu tabloya bakıp ne düşünelim?
Elbette her mezunu devlet işe alamaz. Her norm kadro açığı da doğrudan yeni atama gerektirmez. Bazı branşlarda ihtiyaç, bazılarında öğretmen fazlası var. Bütçenin de sınırları belli.
İyi de bunları hesaplamak devletin işi değil mi?
Kaç çocuğun okula başlayacağı, hangi bölgelerde nüfusun arttığı, kaç öğretmenin emekli olacağı büyük ölçüde biliniyor. Buna rağmen öğretmen atamaları her yıl yeniden keşfedilen bir sorun gibi önümüze geliyor.
Ücretli öğretmenlik ise başlı başına bir çelişki.
İnsanlar ders anlatıyor, sınav yapıyor, çocukların sorumluluğunu üstleniyor. Ama aynı işi yapan kadrolu öğretmenlerle aynı güvencelere sahip değiller.
Adına geçici çözüm diyoruz. Yıllardır devam ediyor.
İhtiyaç kalıcıysa çözüm neden geçici?
Bir de öğretmen adaylarına bakalım. Dört yıl üniversite okuyorlar. Ardından sınav, kontenjan yarışı, Milli Eğitim Akademisi’nde hazırlık eğitimi geliyor.
Bütün bunların sonunda atanabileceklerini de bilmiyorlar.
İnsan hayatını neye göre kuracak? Her yıl açıklanacak kontenjanı bekleyerek kaç yaşına gelecek?
Oysa yapılacaklar belli.
Milli Eğitim Bakanlığı hangi ilde, hangi branşta kaç öğretmene ihtiyaç olduğunu açıklasın. Beş yıllık bir istihdam planı hazırlasın. Atamalar, emeklilikler ve eğitim fakültelerinin kontenjanları buna göre düzenlensin.
Sürekli ihtiyaçlar ücretli öğretmenlerle değil, güvenceli istihdamla karşılansın. Öğretmen fazlası bulunan yerlerle açık olan okullar arasındaki dengesizlik giderilsin.
Elbette para gerekiyor. O zaman maliyeti ve kaynakları da açıklasınlar. Neye ne kadar para ayrılabildiğini bilmek vatandaşın hakkı.
Biz yıllardır bilimde ilerlemekten, teknoloji üretmekten, güçlü bir ülke olmaktan söz ediyoruz.
Peki bunları yapacak insanları kim yetiştirecek?
Türkiye’nin iyi yetişmiş, güvenceli çalışan güçlü bir eğitim ordusuna ihtiyacı var. Öğretmenlik, yıllarca kapısında sıra beklenen bir meslek olmamalı.
Üstelik burada yalnızca öğretmenlerin hayatından söz etmiyoruz.
Bir köy okulunda, küçük bir ilçede, kalabalık bir şehir sınıfında öğretmenini bekleyen çocuklar da var.
O çocukların eğitimlerini erteleme şansı yok. İlkokul birinci sınıfı seneye yeniden okuyamazlar. Kaybettikleri zamanı geri alamazlar.
Öğretmen yetiştirmeyi biliyoruz. Okul yapmayı da biliyoruz. Artık ikisini buluşturmayı öğrenelim.
Çünkü öğretmen bir yıl daha bekleyebilir diye düşünülüyor. Peki, çocuk kimin gelmesini bekleyecek?





