BU İMZANIN KARŞILIĞI NE?
Mekke Anlaşması şimdi Meclis’te. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan anlaşmanın onay teklifinde ilk madde kabul edildi. Üç ülkeden birine yapılan silahlı saldırı, hepsine yapılmış sayılacak. Birbirimize ciddi bir söz veriyoruz. Bu sözün yarın bizden ne isteyeceğini bugünden konuşmamız gerekiyor.
Suudi Arabistan’ın neden ortak aradığını anlamak zor değil. Husi saldırıları karşısında güvenliğini güçlendirmek istiyor. Türkiye’nin askeri imkanları ve savunma sanayisi de Riyad için değerli. Kendi açısından anlaşılır bir hesap.
Peki bizim hesabımız ne?
Anlaşmayı savunanlar, Türkiye’nin söz sahibi olacağı bölgesel bir güvenlik yapısından bahsediyor. Birlikte hareket edilirse saldırıların caydırılacağını, savunma sanayisinde işbirliğinin gelişeceğini söylüyorlar. Bunlara itirazım yok. Bölgenin bütün sorunlarının dışarıdan çözülmesini bekleyecek değiliz. Fakat bu ortaklığın bize ne sağlayacağını biraz daha açık duymak istiyorum. Türkiye yardıma ihtiyaç duyduğunda kim, ne yapacak?
Çünkü bir ülkeye silah satmakla o ülkenin savunmasını üstlenmek arasında büyük fark var. İlkinde ne verip ne aldığınız bellidir. İkincisinde hesabı, yarın çıkacak bir çatışma değiştirebilir. Üstelik o çatışmaya yol açan kararlarda sizin payınız bile olmayabilir.
Ortaklarımızdan biri başka bir ülkeyle gerilim yaşasa, Türkiye de izlediği yolu yanlış bulsa ne olacak? Uyardık, dinletemedik, ardından çatışma çıktı ve bizden yardım istendi diyelim. Vereceğimiz cevabı o gün mü düşüneceğiz? Birlikte sorumluluk alacaksak kararları da ne ölçüde birlikte vereceğimizi bilmeliyiz.
Elbette anlaşma imzalandı diye Türkiye kendiliğinden savaşa girmiyor. Meclis görüşmelerinde asker gönderilmesinin ayrıca Meclis iznine bağlı olacağı vurgulanıyor. Bu önemli. Ama bir de işin siyasi tarafı var. Zor durumdaki ortağınız verdiğiniz sözü hatırlattığında, hayır demenin bedeli de önünüze gelir. Bugün atılan imza, yarın karar verecek olanları da bağlayan bir beklenti yaratır.
Kılıçdaroğlu, eleştirileri olmakla birlikte anlaşmaya destek vereceklerini açıkladı. CHP, Türkiye’nin merkezinde yer alacağı bir bölgesel güvenlik yapısını fırsat olarak görüyor. Bu düşünceyi anlıyorum. Yalnız, o yapının merkezinde bulunmak bize ne kazandıracak, neye mal olacak, bunu da tartışmalıyız. Destek verenlerin bu sorulara cevap araması, verdikleri desteği değersizleştirmez.
Mekke adının insanlar için taşıdığı anlamı da biliyoruz. Kardeşlik duygusunun karşılığı var. Yine de devletler arasında her konuda çıkar birliği bulunmuyor. Aynı inancı paylaşan ülkeler de anlaşmazlığa düşebiliyor, birbirinden farklı hesaplar yapabiliyor. Anlaşmanın şartlarını konuşurken bunu unutmamak gerek. Mekke’ye duyduğumuz saygı, orada atılan bir imzanın hesabını sormamıza engel değil.
Türkiye’nin bölgede güçlü olmasını isterim. Bunun zaman zaman sorumluluk almayı gerektirdiğini de kabul ederim. Ancak her yeni sorumluluğun bizi güçlendireceğinden emin değilim. Bazen daha fazla yük alır, kararlar üzerinde beklediğiniz kadar etkili olamazsınız.
Bu anlaşmada böyle olmayacağını bize anlatmaları gerekiyor. Savunma sanayimiz ne kazanacak, güvenliğimiz nasıl güçlenecek, askerimiz hangi şartlarda görev alacak? Bunları bilmek vatandaşın hakkı.
Türkiye’nin önemli bir ülke olduğuna beni ikna etmelerine gerek yok. Bu imzanın Türkiye’ye yararlı olduğuna ikna etmeleri gerekiyor. Ben o hesabı görmeden evet diyemem.
