KÜRT ÖZGÜRLÜK HAREKETİNİN RUBICON’U: VARLIKTAN ÖZGÜRLÜĞE YENİ BİR DOĞUŞ
MÖ 49 yılında Jül Sezar’ın ordusuyla Rubicon Nehri’ni geçmesi, Roma Cumhuriyeti’nin siyasal düzeninde geri dönüşü olmayan bir tarihsel eşiği simgeliyordu. O günden sonra Rubicon’u geçmek, eski sınırların ötesine geçerek yeni bir dönemin sorumluluğunu üstlenmek anlamına geldi. Bugün bu kavram, Kürt özgürlük hareketinin önündeki tarihsel görevi anlatmak için de kullanılabilir. Çünkü hareketin aşması gereken nehir, varlık mücadelesi ile özgürlük mücadelesi arasındaki tarihsel eşiktir.
Kürt özgürlük hareketi, uzun yıllar boyunca inkâra ve yok sayılmaya karşı yürüttüğü mücadeleyle Kürt varlığının görünür hâle gelmesinde belirleyici bir rol oynadı. Propaganda ve ajitasyon, örgütlenme ağları, direniş biçimleri, siyasal mobilizasyon ve silahlı mücadelenin yarattığı direnme ruhu, kendi tarihsel koşullarında bu mücadelenin önemli araçları oldu. Kürt kimliği, dili, toplumsal hafızası ve siyasal varlığı güçlü bir biçimde ortaya çıktı. Ancak bir gerçeğin görünür hâle gelmesi, o gerçeğin özgürleşmesi anlamına gelmez. Varlık mücadelesinin önemli kazanımları vardır; fakat özgürlük hâlâ önümüzde duran tarihsel bir görevdir.
İşte asıl Rubicon burada başlıyor: Varlıktan özgürlüğe geçiş. Dünün araçları Kürt varlığını açığa çıkarmakta önemli bir işlev gördü; fakat özgür bir toplumun inşası için aynı araçları, aynı yöntemleri ve aynı zihniyeti sürdürmek yeterli değildir. İnkâra karşı geliştirilen siyasal dil, özgür toplumun çoğulcu diline; olağanüstü koşullarda oluşan örgütlenme biçimleri, demokratik katılım ve toplumsal iradeye; direnme kültürü ise özgür bireyin ve toplumun yaratıcı gücüne dönüşmelidir. Geçmişin mücadele araçlarını küçümsemek değil, onların tarihsel işlevini doğru anlamak ve yeni dönemin ihtiyaçlarına göre aşmak gerekir.
Bir hareket, geçmişte kendisini büyüten yöntemleri sorgulayamadığı gün, kendi tarihinin tutsağı olmaya başlar. Çünkü bir dönemin başarısını sağlayan araçlar, koşullar değiştiğinde geleceğin sınırına dönüşebilir. Silahlı mücadelenin, merkezî örgütlenmenin, güçlü propaganda ve bağlılık ilişkilerinin belirleyici olduğu bir dönemin refleksleriyle demokratik toplum kurulamaz. Özgürlük; yalnızca bir kimliğin tanınması değil, bireyin düşünme, karar verme, örgütlenme ve yaşamını kendi iradesiyle kurabilmesidir. Bunun için yeni siyasal araçlara, toplumsal örgütlenme biçimlerine ve özgürlük bilincine ihtiyaç vardır.
Bu geçişin önündeki güçlüklerden biri belirsizliktir. Değişen koşulların nereye evrileceği, yeni dönemin nasıl şekilleneceği henüz bütünüyle açık değildir. Ancak hareketin ilk kurucu gençleri de yola çıktıklarında ellerinde hazır bir yol haritası, kapsamlı bir deneyim veya kendilerinden önce oluşmuş güçlü bir tarihsel hafıza yoktu. Dünyadaki siyasal gelişmelerden ve Kürt toplumunun gerçekliğinden beslenerek büyük bir cesaretle yola koyuldular; deneyimi mücadele içinde yarattılar ve varlığın tarihsel kurucuları oldular. Bugün ise o gençler, onlarca yıllık birikim ve deneyimin taşıyıcıları olarak yeni bir tarihsel eşiğin önünde duruyorlar. Bir zamanlar varlığın kurucusu olarak nehrin bu yakasında tarih yapanlar, şimdi özgürlüğün kurucusu olarak karşı kıyıya geçmeye hazırlanıyorlar. Böylece geçmişin cesaretiyle bugünün deneyimi aynı tarihsel sorumlulukta buluşuyor. Artık ihtiyaç duyulan, birikmiş deneyimi yeni bir başlangıcın cesaretiyle birleştirebilmektir.
Bu yeni doğuşun üç kurucu dinamiği bulunmaktadır: Gençlik, kadınlar ve tarihsel kadroların dönüşümü.
Gençlik, yalnızca hareketin geleceği değil, bugünkü yenilenmenin öznesi olmalıdır. Gençlere görev vermek yeterli değildir; düşünce üretme, karar alma ve siyasal yönü belirleme gücü de paylaşılmalıdır. Gençler eski anlayışın devamını sağlayan bir enerji olarak değil, özgürlüğün yeni dilini ve yeni siyasal kültürünü oluşturacak kurucu güç olarak görülmelidir.
Kadınlar, geçmişte Kürt özgürlük mücadelesinin en güçlü toplumsal dinamiklerinden biri oldu. Bugün ise temel soru, bu tarihsel enerjinin neden her alanda aynı ölçüde kurucu ve belirleyici bir iradeye dönüşemediğidir. Kadınların görünürlüğü, gerçek karar gücüyle tamamlanmadıkça özgürlük iddiası eksik kalır. Kadınların bağımsız iradesi ve erkek egemen ilişkilerin dönüşümü, yeni toplumun tali başlıkları değil, kuruluş ilkeleri olmalıdır.
Tarihsel kadroların dönüşümü ise bu doğuşun en zor ve en belirleyici koşuludur. Geçmişin deneyimi değerlidir; ancak deneyim, kalıcı otoriteye ve karar verme ayrıcalığına dönüşmemelidir. Tarihsel sorumluluk, yalnızca geçmişte öncülük etmek değil, bugünün ihtiyaçlarını anlayarak yeni kuşaklara alan açabilmektir. Bazen en büyük öncülük, önde durmayı sürdürmek değil, başkalarının önünü açmaktır. Eskiyi yeniden üreten ilişkiler ve yönetme alışkanlıkları değişmedikçe, yeni insanlar da zamanla aynı yapıyı yeniden üretir. Bu nedenle dönüşüm, kişilerin değişmesiyle sınırlı kalmamalı; yetkinin paylaşıldığı, eleştirinin özgür olduğu, çoğulculuğun ve hesap verebilirliğin güvence altına alındığı yeni bir siyasal kültüre dönüşmelidir.
Kürt özgürlük hareketinin önündeki cesaret sınavı tam da budur: Varlık mücadelesinin tarihsel kazanımlarını korurken, özgürlük mücadelesinin gerektirdiği yeni düşünceye, yeni araçlara ve yeni ilişkilere yönelmek. Bu, geçmişi inkâr etmek değil, geçmişin özgürlük iddiasını yeni koşullarda gerçekleştirebilmektir.
Nehir’in bu yakası Kürt varlığının tarihsel olarak görünür hâle geldiği yerdir; karşı kıyısı ise özgürlüğün inşa edileceği yerdir. Oraya ulaşmak için yalnızca koşulların değişmesini beklemek yetmez. Gençliğin dinamizmi, kadınların kurucu iradesi ve tarihsel kadroların gerçek dönüşümüyle yeni bir siyasal akıl yaratmak gerekir.
Çünkü varlığını kabul ettirmek bir mücadelenin tarihsel başarısıdır; özgürlüğünü kurmak ise yeni bir demokratik toplum ve demokratik uygarlık iddiasıdır. Geçmişin direnişini geleceğin özgürlüğüne dönüştüremeyen hiçbir hareket, tarihsel görevini tamamlamış sayılmaz. Dün var olmak için gösterilen cesaret, bugün özgür yaşamak için de gösterilmelidir.
Nehir aynı nehir değildir; zaman değişmiş, tarihsel görev değişmiştir. Artık mesele eski kıyıyı savunmak değil, karşı kıyıda yeni bir yaşam kurabilmektir. Kürt özgürlük hareketinin gerçek Rubicon’u, kendi tarihinin sınırlarını aşarak özgürlüğün öznesi, kurucusu ve güvencesi olabilmesidir. Yeni doğuşun anlamı da cesareti de tam olarak buradadır.





