SERVET VAR, HESAP YOK!
NEREDEN BULDUN?
Mesele zenginlik değil; aynı ülkede yaşayan herkesin aynı hukuk karşısında eşit olup olmadığıdır.
Bir ülkede milyonluk otomobiller caddelerde dolaşıyor, lüks konutların fiyatları milyonları aşıyor, yatlar limanlarda sıralanıyor, şirketler el değiştiriyor, servetler birkaç yıl içinde katlanıyor…
Öte yanda milyonlarca insan maaşını almadan önce vergisini ödüyor.
İşçi çalışıyor.
Esnaf kazanıyor.
Emekli geçinmeye çalışıyor.
Gençler ev sahibi olabilmek için yıllarca borçlanıyor.
Birileri ise servetinin büyüklüğü kadar değil, servetinin kaynağı kadar görünmez.
İşte tam burada sorulması gereken soru ortaya çıkıyor:
NEREDEN BULDUN?
Bu soru zengin düşmanlığı değildir.
Bu soru kıskançlık değildir.
Bu soru sınıf savaşı değildir.
Bu soru, hukukun ve toplumsal eşitliğin sorusudur.
Çünkü mesele bir insanın zengin olması değil.
Mesele, o zenginliğin hangi ekonomik faaliyet sonucunda oluştuğu, hukuki yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği ve aynı kuralların herkes için uygulanıp uygulanmadığıdır.
ZENGİNLİK SUÇ DEĞİLDİR. AYRICALIK ASIL SORUNDUR.
Bir insan çok kazanabilir.
Şirket kurabilir.
Üretebilir.
İhracat yapabilir.
Yatırım yapabilir.
Miras alabilir.
Gayrimenkul satın alabilir.
Bunların hiçbiri başlı başına suç değildir.
Toplumun başarılı insanlara düşman olması beklenemez.
Fakat burada ince ama hayati bir çizgi vardır:
Zenginlik başka şeydir, ayrıcalık başka.
Zenginlik ekonomik başarı olabilir.
Ayrıcalık ise hukukun bazı insanlar için farklı işlemesidir.
Bir insan zengin olabilir.
Ama zenginliği onu hukukun üzerine çıkaramaz.
Bir insan güçlü olabilir.
Ama gücü ona dokunulmazlık kazandıramaz.
Bir insan milyonlara sahip olabilir.
Ama milyonları, devletin ve toplumun sorması gereken soruların üzerine bir örtü haline gelemez.
Çünkü hukuk devletinin temel ilkesi basittir:
Paran çok olabilir; fakat hukukun önünde boyun uzayamaz.
MİLLETVEKİLİ DOKUNULMAZLIĞI, YOLSUZLUĞA KALKAN DEĞİLDİR
Burada çok daha önemli bir meseleye geliyoruz:
Milletvekili dokunulmazlığı.
Dokunulmazlık neden vardır?
Milletvekilinin iktidarın, bürokrasinin veya başka bir gücün baskısından korkmadan konuşabilmesi için.
Milletin hakkını savunabilmesi için.
Yanlış gördüğü uygulamaya itiraz edebilmesi için.
Kürsüde özgürce konuşabilmesi için.
Muhalefet edebilmesi için.
Yani milletvekili dokunulmazlığı, milletvekilinin kendisini koruması için değil, milletin iradesini koruması için vardır.
Milletvekili seçildiğinde ona verilen mesaj şudur:
“Git, benim hakkımı korkmadan savun.”
Yoksa:
“Git, kirli işlerini dokunulmazlığın arkasına sakla.”
değildir.
“Yolsuzluk yaparsan seni korurum.”
değildir.
“Kamu kaynaklarına ilişkin şüpheli işlere girersen soruşturulamazsın.”
hiç değildir.
Milletin verdiği yetki, milletin hakkını savunmak içindir.
Milletin parasına, hukukuna ve güvenine karşı bir kalkan oluşturmak için değil.
DOKUNULMAZLIK, SUÇSUZLUK KARİNESİ DEĞİLDİR
Burada çok temel bir hukuk ilkesini de unutmamak gerekir:
Bir milletvekili hakkında iddia olması, onun suçlu olduğu anlamına gelmez.
İddia başka şeydir.
Soruşturma başka şeydir.
Yargılama başka şeydir.
Mahkûmiyet başka şeydir.
Dolayısıyla hiç kimse sadece bir iddia üzerinden suçlu ilan edilmemelidir.
Ama bunun tam tersi de kabul edilemez:
“Milletvekiliyim, o halde benim hakkımda soruşturma yapılamaz.”
Hayır.
Milletvekilliği bir dokunulmazlık zırhı değil, ağır bir kamu sorumluluğudur.
Milletin verdiği yetki, milletin denetiminden kaçmak için kullanılamaz.
YOLSUZLUK, RÜŞVET VE KAMU KAYNAKLARI SÖZ KONUSU OLDUĞUNDA DOKUNULMAZLIK TARTIŞILMALIDIR
Özellikle kamu göreviyle bağlantılı olarak;
yolsuzluk,
rüşvet,
görevi kötüye kullanma,
kamu kaynaklarının kişisel çıkar için kullanılması,
haksız mal edinme iddiaları,
kara para ilişkileri,
kamu ihaleleri üzerinden çıkar sağlama
gibi ağır iddialar söz konusu olduğunda, dokunulmazlığın hesap vermeyi engelleyen bir mekanizmaya dönüşmesine izin verilmemelidir.
Çünkü burada mesele yalnızca bir milletvekilinin şahsi meselesi değildir.
Mesele milletin parasıdır.
Mesele kamu kaynağıdır.
Mesele devletin itibarıdır.
Mesele seçmenin iradesidir.
Mesele, milyonlarca vatandaşın ödediği vergilerin nereye gittiğidir.
Bir milletvekili kamu kaynaklarının hesabını vermekten kaçıyorsa, vatandaşın sorması gereken soru çok basittir:
“Dokunulmazlığı sana beni temsil et diye verdim; hesap vermekten kaç diye değil.”
DOKUNULMAZLIK VARSA, NEDEN HESAP YOK?
Burada siyaset kurumuna çok açık bir soru sormak gerekiyor:
Dokunulmazlık kimin için vardır?
Milletvekili için mi?
Yoksa milletin iradesi için mi?
Eğer amaç milletin iradesini korumaksa, dokunulmazlık milletvekillerinin siyasi faaliyetlerini ve özgürce görev yapmalarını güvence altına almalıdır.
Ama bu güvence, kişisel ekonomik ilişkiler, yolsuzluk iddiaları veya kamu kaynaklarının kötüye kullanılması gibi konuların sonsuza kadar denetim dışına çıkmasının gerekçesi haline gelmemelidir.
Çünkü aksi halde ortaya korkunç bir çelişki çıkar:
Milletvekili, milletin hakkını savunmak için dokunulmazdır; ama milletin parasının hesabını vermemek için de dokunulmaz hale gelir.
İşte bu kabul edilemez.
MİLLETİN VERDİĞİ DOKUNULMAZLIK, MİLLETİN HAKKINA KARŞI KULLANILAMAZ
Bir yurttaş oy verir.
Milletvekilini seçer.
Ona Meclis'e gönderdiği temsilcisi olarak yetki verir.
Bu yetkinin anlamı şudur:
“Benim sesim ol.”
“Benim hakkımı savun.”
“Benim vergimle yapılan hizmeti denetle.”
“Yanlış yapan iktidara karşı çık.”
“Milletin parasının hesabını sor.”
Ama hiçbir seçmen sandığa giderken şunu söylemez:
“Benim oyumu al, sonra yolsuzluk iddialarından kaçmak için dokunulmazlığını kullan.”
Böyle bir yetki verilmez.
Böyle bir vekâlet yoktur.
Böyle bir demokratik meşruiyet kurulamaz.
ASIL DOKUNULMAZ OLAN MİLLETİN HAKKI OLMALI
Belki de artık kavramları yeniden düşünmenin zamanı geldi.
Milletvekili dokunulmazlığı tartışılabilir.
Ama milletin hakkı dokunulmaz olmalıdır.
Kamu bütçesi dokunulmaz olmalıdır.
Yetim hakkı dokunulmaz olmalıdır.
Emekçinin alın teri dokunulmaz olmalıdır.
Vergisini ödeyen vatandaşın hakkı dokunulmaz olmalıdır.
Devletin kaynakları dokunulmaz olmalıdır.
Milletin emaneti dokunulmaz olmalıdır.
Milletvekili ise tam tersine, daha fazla hesap verebilir olmalıdır.
Çünkü kamu gücü kullanan kişinin sorumluluğu, sıradan yurttaştan daha hafif değil, daha ağır olmalıdır.
GELİŞMİŞ DEMOKRASİLERİN ASIL DERSİ
Gelişmiş demokrasilerde mesele sadece “Nereden Buldun?” değildir.
Mesele aynı zamanda:
“Kim kontrol ediyor?”
“Kim hesap veriyor?”
“Kamu görevlisinin çıkar ilişkisi var mı?”
“Gerçek faydalanıcı kim?”
“Kamu kaynağı kime aktarıldı?”
“Bu işlemden kim kazandı?”
sorularının sorulabilmesidir.
Çağdaş devlet, yalnızca vatandaşı değil, kendi kurumlarını da denetler.
İşte demokratik devletin olgunluğu burada ortaya çıkar.
Devlet vatandaşa hesap sorabiliyorsa ama siyasetçiye hesap soramıyorsa, orada demokrasi eksiktir.
Devlet küçük esnafın defterini inceleyebiliyor ama kamu gücünü kullanan kişinin mal varlığı ve çıkar ilişkileri konusunda çaresiz kalıyorsa, orada eşitlik yara almıştır.
ÇÜNKÜ HUKUKUN EN BÜYÜK SINAVI GÜÇLÜ KARŞISINDA VERİLİR
Devletin gücü, güçsüzü yakalamasında değil;
güçlüye de aynı hukuku uygulayabilmesindedir.
Garibanın kapısına gitmek kolaydır.
Küçük esnafı denetlemek kolaydır.
Çalışanın bordrosunu görmek kolaydır.
Asıl mesele;
siyasi gücün, ekonomik gücün ve kamu gücünün kesiştiği yerde hukuku işletmektir.
Çünkü hukuk devletinin gerçek sınavı, hukukun güçsüz karşısında ne kadar sert olduğu değil;
güçlü karşısında ne kadar bağımsız kalabildiğidir.
SON SÖZ: SERVETİN DEĞİL, AYRICALIĞIN HESABINI SORALIM
Biz kimsenin servetine düşman değiliz.
Başarıya düşman değiliz.
Üretime düşman değiliz.
Girişimciye düşman değiliz.
Ama bir ülkede servet büyürken hukuk küçülüyorsa…
Birileri zenginleşirken toplumun büyük bölümü yoksullaşıyorsa…
Yoksulun geliri kuruşuna kadar izlenirken büyük servetlerin kaynağı görünmez oluyorsa…
Ve kamu görevlileri, milletin verdiği yetkiyi hesap vermekten kaçmanın kalkanına dönüştürebiliyorsa…
O zaman mesele artık sadece ekonomi değildir.
Mesele rejimin adalet duygusudur.
O yüzden soracağız:
NEREDEN BULDUN?
Ama sadece vatandaşa değil.
Siyasetçiye de.
Bakanına da.
Milletvekiline de.
Kamu yöneticisine de.
Şirket sahibine de.
Güç sahibine de.
Ve gerektiğinde kendimize de.
Çünkü demokrasi, yalnızca sandıkta oy kullanmak değildir.
Demokrasi aynı zamanda hesap sorabilme hakkıdır.
Milletvekili dokunulmazlığı da bu hesap verme hakkının önüne geçirilmemelidir.
Milletvekili dokunulmazlığı;
korkmadan konuşmak için vardır.
Milletin hakkını savunmak için vardır.
İktidar karşısında özgürce muhalefet edebilmek için vardır.
Milletin iradesini korumak içindir.
Yolsuzluğu örtmek için değil.
Rüşvet iddialarından kaçmak için değil.
Kamu kaynaklarının hesabını vermemek için değil.
Kirli para ilişkilerine kalkan olmak için hiç değil.
Milletvekilliği dokunulmazlık değil, emanet makamıdır.
Ve emanet alanın ilk görevi, emanete sahip çıkmaktır.
Bu nedenle kamu göreviyle bağlantılı yolsuzluk, rüşvet, kamu kaynaklarının kötüye kullanılması ve benzeri ağır mali suç iddialarının siyasi dokunulmazlığın arkasına saklanamayacağı bir hukuk düzeni tartışılmalıdır.
Elbette suçluluğa mahkeme karar verir.
Elbette hiç kimse soruşturulmadan suçlu ilan edilemez.
Ama hiç kimse de “Ben milletvekiliyim, bana dokunamazsınız” diyerek hesap verme sürecinin dışında kalmamalıdır.
Çünkü milletvekili dokunulmazlığı, milletin vekiline verilen bir özgürlük güvencesidir; milletin parasına karşı verilmiş bir suç işleme imtiyazı değildir.
Ve artık toplumun sorusu yalnızca:
“Bu servet nereden geldi?”
olmamalıdır.
Bir soru daha sormalıyız:
“BU ÜLKEDE HUKUK HERKESE AYNI MI?”
Çünkü eşitlik, herkesin aynı servete sahip olması değildir.
Eşitlik, hiç kimsenin serveti, makamı, gücü veya siyasi kimliği nedeniyle hukukun dışına çıkamamasıdır.
Ve belki de bugün Türkiye'nin en çok ihtiyacı olan şey yeni bir slogan değil, şu cümlenin gerçek anlamıyla hayata geçirilmesidir:
MİLLETİN VERDİĞİ YETKİ, MİLLETE KARŞI KALKAN OLAMAZ.
Çünkü milletvekili, milletin üzerinde değildir.
Milletin içinden çıkar.
Millete hesap verir.
Millet adına görev yapar.
Ve o makamın gerçek sahibi de şudur:
MİLLET.
