Bazı insanlar bu dünyadan ayrıldıktan yıllar sonra bile şarkılarıyla, sözleriyle, bıraktıkları güzelliklerle yaşamaya devam eder. Çiğdem Talu da onlardan biri. Onun hayatını okurken Melih Kibar’la yaşadığı sevgiye, ayrıldıktan sonra birbirlerine gösterdikleri inceliğe takıldım. Bu yazıyı geçmişin mahremiyetini kurcalamak için değil, bir kadının hem büyük bir aşkı hem de kendi hayatını nasıl taşıdığını düşünmek için yazdım. Çiğdem’in yüreğinden geçenleri elbette bilemeyiz. Kendisini sevgi ve rahmetle anıyor, ailesine ve sevenlerine saygılarımı sunuyorum.
Bir kadın, bir zamanlar aşık olduğu adamın başka bir kadınla evlenmesine nasıl tanıklık eder?
Çiğdem Talu’nun, Melih Kibar’ın nikahında şahitlik yaptığı anlatılıyor.
Bu hikayeyi ilk duyduğumda Çiğdem’in ne hissettiğini düşündüm. Sonra kendime kızdım biraz. Neden mutlaka üzülmüş olmasını bekliyordum? Belki üzülmüştü, belki de geçmişiyle çoktan barışmıştı. Bilmiyoruz. Bir kadının inceliğini anlatırken onun adına acılar icat etmek de doğru değil.
Çiğdem, Melih’le tanıştığında otuzlu yaşlarının ortasındaydı. Bir evlilik yaşamış, anne olmuş, öğretmenlik yapmıştı. Edebiyatla iç içe büyümüş, kelimelerin gücünü keşfetmişti. Melih ise kendisinden on iki yaş küçüktü.
Yetmişli yılların Türkiye’sinde bu yaş farkı, hele büyük olan kadınsa, insanların hakkında konuşmasına yetiyordu. Erkeklerin kendilerinden genç kadınlarla yaşadığı ilişkiler olağan karşılanırken bir kadının genç bir erkeği sevmesi hala açıklama gerektiriyordu.
Çiğdem’in açıklayacak bir şeyi yoktu aslında. Sevmişti.
Ama onu yalnızca sevdiği adam üzerinden anlatmak haksızlık olur.
Çiğdem Talu, duygularını kelimelere dökebilen, bir melodinin içinde başkalarının fark etmediği şeyleri duyabilen bir kadındı. Şarkı sözü yazmaya başladığında önünde uzun bir sanat hayatı olduğunu belki kendisi de bilmiyordu. Kısa sürede Türk pop müziğinin unutulmaz söz yazarlarından biri oldu.
Melih’le birbirlerini bulmaları bu yüzden yalnızca iki insanın aşık olması değildi. Biri notalarla, diğeri kelimelerle konuşuyordu. Birbirlerinin henüz ortaya çıkmamış yeteneklerine de dokunmuşlardı.
Londra’da yaşanan o ünlü fırtına hikayesini bilirsiniz belki.
Melih, fırtınalı bir gecede piyanonun başına oturup bir beste yapar. Müziği İstanbul’a, Çiğdem’e gönderir. Çiğdem, bestenin hangi koşullarda yapıldığını bilmeden sözlerini yazar. Şarkının adı İçimdeki Fırtına olur.
Bunu ilk öğrendiğimde çok etkilenmiştim.
Aynı yerde değillerdi. Aynı geceyi yaşamamışlardı. Ama biri içinde kopan fırtınayı notalara dökerken diğeri o fırtınanın kelimelerini bulmuştu.
Ruh eşi denilen şeyin ne olduğunu bilmiyorum. Fakat iki insanın birbirinin dünyasını bu kadar iyi anlayabilmesi pek sık rastlanacak bir şey değil.
Yine de birbirini çok iyi anlamak, birlikte bir ömür geçirilebileceği anlamına gelmiyor.
Çiğdem ile Melih’in aşkları da bitti.
Yaş farkının, çevrenin bakışının ve hayatın getirdiği başka koşulların ilişkilerinde payı vardı. Melih yıllar sonra bunları anlattı. Fakat ayrılıklarının bütün ağırlığını yalnızca onun sözlerinden öğrenebiliyoruz. Çiğdem’in kendi içinde neler yaşadığını bilmiyoruz.
Bildiğimiz, birbirlerinden vazgeçmedikleri.
Dost kaldılar. Çalışmaya, şarkılar yapmaya devam ettiler. Melih başka bir kadınla yeni bir hayat kurdu.
Melih’in yıllar sonra ayrılıklarını anlatırken kullandığı yüklük benzetmesini çok seviyorum. Aşklarını güzelce sarıp yüklüğün en üstüne kaldırdıklarını söylüyor.
Eskiden evlerde yüklükler vardı. Artık her gün kullanılmayan ama atmaya da kıyılamayan eşyalar orada saklanırdı. Bir gün yeniden çıkarılacakları için değil, bir zamanlar hayatımızın parçası oldukları için.
Çiğdem ile Melih de aşklarını oraya koymuşlar.
Ne inkar etmişler ne de eskisi gibi yaşamaya çalışmışlar.
Bence burada Çiğdem’in gösterdiği incelik kadar kendi hayatına sahip çıkabilmesi de önemli.
Çünkü bir kadının büyüklüğünü, sevdiği erkeğin mutluluğu için nelerden vazgeçtiğiyle ölçmeye alışmışız. Fedakarlığı övüyoruz ama o fedakarlığın kadına neye mal olduğunu pek sormuyoruz.
Çiğdem’in dost kalmayı seçmiş olması, içinden hiç acı geçmediği anlamına gelmez. Belki kırıldı, belki kıskandı, belki de bizim düşündüğümüzden çok daha huzurluydu.
Bunların hiçbirini bilmek zorunda değiliz.
Onun hayatı bir erkeğin yanında başlayıp bir erkeğin gidişiyle bitmedi. Kızı vardı, dostları vardı, yazdığı şarkılar vardı. Üstelik aşk sona erdikten sonra da Melih’le üretmeye devam etti.
İşte benim Çiğdem’de en çok sevdiğim şeylerden biri bu. Yaşadıklarını yok saymadan yaşamayı sürdürmesi.
Sonra hastalandı.
Kanserdi.
Kızı Zeynep Talu’nun anlattığına göre, Aldım Başımı Gidiyorum şarkısını hastalığını öğrendikten sonra yazmış, bir bölümünü İngiltere’de tedavi görürken, kalanını Türkiye’ye döndüğünde tamamlamıştı.
İnsanın bunu bilerek o şarkıyı dinlemesi kolay değil.
Çiğdem henüz kırk üç yaşındaydı. Önünde yazabileceği onca şarkı, yaşayabileceği onca yıl vardı.
Melih onu son günlerinde ziyaret etti.
25 Mayıs 1983’tü. Tanışmalarının sekizinci yıl dönümü.
Üç gün sonra Çiğdem öldü.
Melih, yıllar sonra birlikteliklerini anlatırken sekiz yıl üç günden söz edecekti.
Sekiz yıl üç gün…
Oysa sevgililikleri çok daha önce sona ermişti. Melih evlenmiş, hayatları değişmiş, ilişkileri dostluğa dönüşmüştü.
Ama Melih o süreyi ayrıldıkları yerde bitirmiyordu.
Çiğdem’in öldüğü yerde bitiriyordu.
Bu ayrıntı beni nikah şahitliği hikayesinden bile daha çok etkiliyor. Çünkü bir insanla kurduğumuz yakınlığın, ona verdiğimiz isim değişince mutlaka sona ermediğini gösteriyor.
Yine de burada durup Çiğdem’i düşünmek istiyorum.
Onun hakkında bildiklerimizin önemli bir bölümü, hayatta kalanların anlattıklarından oluşuyor. Melih’in hatıralarını dinleyebiliyoruz. Kızı Zeynep’in annesine ilişkin sözlerini okuyabiliyoruz. Fakat Çiğdem’e dönüp bütün bunları nasıl yaşadığını soramıyoruz.
Belki de bu yüzden onu kusursuz bir sevginin kahramanı yapmamalıyız.
Çiğdem Talu’nun hiç kıskanmamış, hiç incinmemiş, her şeyi olağanüstü bir olgunlukla karşılamış olması gerekmiyor. İnsan sevdiği için kırılabilir, ayrıldığı için üzülür, yine de bir gün onunla dost olabilir.
Bunlar birbirine aykırı duygular değil.
Herkesin böyle bir dostluğu sürdürmesi de gerekmiyor. Bazı ayrılıklarda uzaklaşmak en doğru karardır. Çiğdem’in hikayesini bütün kadınlara örnek gösterilecek bir fedakarlık hikayesine dönüştürmek istemem.
Onu düşündüğümde aklıma yalnızca Melih Kibar gelmiyor.
Bir anne geliyor. Edebiyatla büyümüş, öğretmenlik yapmış, hayatının ilerleyen yıllarında şarkı sözleriyle milyonlarca insana ulaşmış bir kadın geliyor. Daha yazacağı pek çok şey varken kırk üç yaşında aramızdan ayrılan bir sanatçı geliyor.
Ve elbette sevmiş bir kadın geliyor.
Aşkını da ayrılığını da hayatının bir parçası olarak taşımış.
Bugün onun şarkılarını dinlerken hepimizin kendimizden bir şey bulması boşuna değil. Çiğdem, insanların çoğu zaman söyleyemediği duyguları yazmış. Belki kendi hayatında sustuğu yerlerde bile kelimeleri konuşmaya devam etmişti.
Melih’le yaşadığı aşkın bütün ayrıntılarını hiçbir zaman bilemeyeceğiz. Ama Çiğdem’in bize bıraktıklarını biliyoruz.
Bir insanın hayatından çıkabilirsiniz. Birlikte kurduğunuz hayaller sona erebilir. Başka insanlar, başka yıllar girer araya.
Yine de yaşadığınız her şeyi silmeniz gerekmez.
Çiğdem Talu kırk üç yaşında öldü.
Melih Kibar onunla geçen zamanı sekiz yıl üç gün diye hatırladı.
Biz ise Çiğdem’in kelimelerini kırk üç yıldır dinliyoruz.
Ve hala bitmedi.
